Wiara przeżywana w ciszy przed Bogiem - Środa Popielcowa

Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza (Mt 6, 1 - 6. 16 - 18):

Jezus powiedział do swoich uczniów: «Strzeżcie się, żebyście uczynków pobożnych nie wykonywali przed ludźmi po to, aby was widzieli; inaczej bowiem nie będziecie mieli nagrody u Ojca waszego, który jest w niebie.

Kiedy więc dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak obłudnicy czynią w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawdę, powiadam wam: ci otrzymali już swoją nagrodę. Kiedy zaś ty dajesz jałmużnę, niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa, aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie.

Gdy się modlicie, nie bądźcie jak obłudnicy. Oni to lubią w synagogach i na rogach ulic wystawać i modlić się, żeby się ludziom pokazać. Zaprawdę, powiadam wam: otrzymali już swoją nagrodę. Ty zaś, gdy chcesz się modlić, wejdź do swej izdebki, zamknij drzwi i módl się do Ojca twego, który jest w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie.Kiedy pościcie, nie bądźcie posępni jak obłudnicy. Przybierają oni wygląd ponury, aby pokazać ludziom, że poszczą. Zaprawdę, powiadam wam, już odebrali swoją nagrodę. Ty zaś, gdy pościsz, namaść sobie głowę i obmyj twarz, aby nie ludziom pokazać, że pościsz, ale Ojcu twemu, który jest w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie».

Komentarz do Ewangelii:

Czytany dziś fragment Ewangelii należy do centralnej części Kazania na Górze i stanowi jedno z najważniejszych pouczeń Jezusa dotyczących autentycznego przeżywania religijności. Chrystus nie neguje tradycyjnych praktyk pobożnych judaizmu, takich jak jałmużna, modlitwa i post, lecz nadaje im nową, pogłębioną perspektywę, koncentrując się nie na samym czynie, ale na intencji serca, z jaką jest on podejmowany.

Już w pierwszym zdaniu Jezus ostrzega uczniów przed wykonywaniem „uczynków pobożnych” na pokaz. Użyte tu pojęcie „sprawiedliwości” nie oznacza jedynie moralnej poprawności, lecz właściwą relację z Bogiem, opartą na zaufaniu i synowskiej więzi. Problemem nie jest obecność innych ludzi, lecz świadome wystawianie swojej religijności na widok publiczny w celu zdobycia uznania. Taka postawa prowadzi do zamknięcia się na nagrodę, którą może dać tylko Bóg, ponieważ centrum uwagi zostaje przeniesione z Ojca na samego człowieka.

W odniesieniu do jałmużny Jezus posługuje się wyraźną przesadą, mówiąc o „trąbieniu przed sobą”. Ten obraz demaskuje „religijny teatr”, w którym pomoc bliźniemu staje się narzędziem budowania własnego wizerunku. Kontrast pomiędzy nagrodą ludzką a nagrodą od Ojca ukazuje dwa porządki: doczesny, oparty na uznaniu społecznym oraz duchowy, zakorzeniony w relacji z Bogiem, który „widzi w ukryciu”. Prawdziwa jałmużna jest więc aktem miłości, a nie autopromocji.

Podobną logikę Jezus stosuje w nauczaniu o modlitwie. Krytykuje nie modlitwę publiczną jako taką, lecz modlitwę instrumentalną, w której Bóg staje się środkiem do zdobycia prestiżu religijnego. Wezwanie do wejścia do „izdebki” nie odnosi się jedynie do konkretnego miejsca, ale symbolizuje wewnętrzną przestrzeń serca, w której człowiek staje przed Bogiem bez masek i bez potrzeby ukazywania siebie w lepszym świetle. Modlitwa zostaje ukazana jako relacja synowska, intymna i prawdziwa, a nie jako wystąpienie przed publicznością.

Również post zostaje oczyszczony z elementów ostentacji. W tradycji biblijnej był on znakiem skruchy i oczekiwania na Boga, jednak Jezus sprzeciwia się jego demonstracyjnemu przeżywaniu. Paradoksalne wezwanie do namaszczenia głowy i umycia twarzy podkreśla, że chrześcijańska asceza nie polega na afiszowaniu się z cierpieniem, lecz na cichym i radosnym oddaniu się Bogu. Post ma sens tylko wtedy, gdy jest przeżywany „przed Ojcem”, a nie dla ludzkiego podziwu.

Rodzi się fundamentalne pytanie o autentyczność wiary: czy praktyki religijne prowadzą do Boga, czy zatrzymują się na budowaniu własnego obrazu pobożności. Jezus nie znosi zewnętrznych form religijności, lecz ostrzega przed ich absolutyzacją i przed redukowaniem życia duchowego do poprawnie spełnianych praktyk. Szczególnie w okresie Wielkiego Postu tekst ten chroni przed moralizmem i aktywizmem religijnym pozbawionym wewnętrznej przemiany.

Słowa Jezusa zachowują niezwykłą aktualność w świecie zdominowanym przez autoafirmację, media i potrzebę bycia zauważonym. Ewangelia przypomina, że wiara dojrzewa w ciszy, wierności i prostocie, a jej prawdziwym adresatem jest Ojciec, nie otaczająca społeczność. Jezus dziś odsłania zatem samo serce duchowości ewangelicznej: Bóg pragnie prawdy serca, a nie religijnego spektaklu. Jałmużna, modlitwa i post są drogą do pogłębionej relacji z Ojcem, który widzi w ukryciu i właśnie tam obdarza swoją prawdziwą nagrodą.