W Wielki Piątek i w Wielką Sobotę, odprawiana jest w świątyniach tzw. Ciemna jutrznia (łac. Tenebrae lub Officium tenebrarum). To nabożeństwo liturgiczne, odprawiane przed lub wieczorem dnia poprzedniego. Ciemna jutrznia zyskała bogatą warstwę muzyczną. Wielu wybitnych kompozytorów pisało utwory liturgiczne do tekstów Lamentacji Jeremiasza, wykonywanych w czasie nabożeństwa.

Ciemna Jutrznia

W Polsce powszechne było śpiewanie lamentacji na własne, niespotykane w innych krajach, melodie gregoriańskie pochodzące z ksiąg piotrkowskich.

[FOTORELACJA]9001[/FOTORELACJA]

-Źródeł i szczytem każdej modlitwy jest liturgia Eucharystyczna, natomiast w Wielki Piątek, jak w Wielką Sobotę nie celebrujemy Mszy świętej bo ona uobecnia Zmartwychwstanie Chrystusa, celebrujemy "Wielką Ciszę" czas wsłuchania się w Mękę Pana i cisze Jego grobu. O ile Eucharystia jest słońcem życia duchowego, o tyle modlitwa liturgii godziń, modlitwa psalmów jest promieniami tego słońca. To jest prastara tradycja z której wyrostami - podkreśla ks. Roman Sawic, proboszcz parafii św. Jerzego w Biłgoraju.

Brewiarz

-Brewiarz (łac. breviarium - skrót - przyp. Red.) to w chrześcijaństwie księga liturgiczna do odprawiania liturgii godzin, czyli codziennej modlitwy Kościoła. To modlitwa wspólnotowa, w której wierni trwają od wieków. Właśnie, w Wielki Piątek czy Wielką Sobotę, gdy nie ma Mszy świętej, liturgia godzin, jaka jest jutrznia, wybrzmiewa niejako pierwszoplanowo. Ona nie jest zamiast, ona pozwala wyrazić poranek Wielkiego Piątku i Wielkiej Soboty, tajemnicę Triduum Paschalnego, Triduum Sacrum - dodaje kapłan.

[ZT]33587[/ZT]

Liturgia godzin jest obowiązkowa dla księży, biskupów, a także diakonów i większości osób konsekrowanych (zakonnic, zakonników i członków instytutów świeckich). Ponadto często jest także dobrowolnie praktykowana przez wiernych świeckich. Proces powstawania brewiarza sięga czasów św. Benedykta z Nursji, jakkolwiek na szeroką skalę reforma brewiarza zapoczątkowana została w XVI wieku, szczególnie po soborze trydenckim (1545 - 1563). Do rozpowszechnienia skróconej formy księgi przyczyniły się też zakony żebracze, jak franciszkanie.

Liturgia godzin

Jest podzielony na poszczególne okresy liturgiczne. Zawiera teksty modlitw, psalmów, hymnów. Przeznaczony dla duchowieństwa i niektórych zakonów. Odmawiany przez kapłanów i zakonników w ustalonych porach dnia. Podzielona na poszczególne części: Godzinę Czytań (matutinum), jutrznię (laudes), modlitwę w ciągu dnia: pierwsza modlitwa "z dnia" czyli prymę, przedpołudniową (tertia), południową (sexta), popołudniową (nona), nieszpory (vesperae) i kompletę (completorium).

[ZT]33586[/ZT]

Duchowieństwo diecezjalne oraz wszystkie zakony niemonastyczne (wyjątek stanowią mnisi paulini) posługują się brewiarzem rzymskim, czterotomowym, czterotygodniowym psałterzem. Zakony monastyczne oparte na Regule św. Benedykta, mają swój własny brewiarz, tzw. Monastyczną Liturgię Godzin z dwutygodniowym psałterzem.