Walka z żywiołem zakończona, czas na odbudowę. Strategia leśników dla Puszczy Solskiej

Wielki pożar, który na początku maja 2026 roku ogarnął lasy Nadleśnictwa Józefów, został ugaszony. Dla leśników nie oznacza to jednak końca działań. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Lublinie, Jan Kowal, we współpracy z miejscowym nadleśnictwem, powołał specjalny zespół kryzysowy. Jego celem jest skoordynowanie gigantycznej operacji: od inwentaryzacji wielkopowierzchniowych szkód, przez zabezpieczenie sanitarne, aż po wieloletni plan odbudowy spalonego ekosystemu Puszczy Solskiej.

Akcja ratunkowa w lasach józefowskich trwała tydzień. Ogień zauważono 5 maja br. z wieży obserwacyjnej Nadleśnictwa Józefów. Choć leśnicy natychmiast zaalarmowali Straż Pożarną, żywioł rozwinął się w miejscu wyjątkowo trudnym - na terenach prywatnych, pozbawionych dojazdów pożarowych dla ciężkiego sprzętu. Silny wiatr błyskawicznie przeniósł ogień na obszary zarządzane przez Lasy Państwowe.

W kilkudniowej, dramatycznej walce uczestniczyło kilkuset strażaków PSP i OSP, żołnierze WOT, policjanci, leśnicy oraz załogi śmigłowców i samolotów gaśniczych (w tym Dromaderów i policyjnych maszyn Black Hawk). Od 12 maja, po formalnym zakończeniu akcji gaśniczej, teren przeszedł pod pełny dozór leśników.

Ponad 1 100 hektarów w mozaice ognia

Wstępne analizy satelitarne pokazują ogromną skalę katastrofy. Pożar objął łącznie około 1157 hektarów lasów, z czego 885 ha to grunty w zarządzie Nadleśnictwa Józefów, a 272 ha to lasy prywatne.

- Straty, które dziś widać na pogorzelisku, są skutkiem gwałtownie rozprzestrzeniającego się żywiołu. To nie był pożar punktowy. Ogień rozwijał się na terenie o bardzo trudnej dostępności, przy niesprzyjających warunkach pogodowych i wśród siedlisk szczególnie podatnych na szybkie przenoszenie ognia - zauważa Mariusz Kiczyński, zastępca dyrektora RDLP w Lublinie ds. gospodarki leśnej.

Leśnicy podkreślają, że pogorzelisko nie jest jednolitą „czarną plamą”, lecz skomplikowaną mozaiką. W niektórych miejscach ogień zniszczył korony drzew, w innych ucierpiała jedynie ściółka lub systemy korzeniowe. Trwają dokładne obloty dronami w celu sklasyfikowania zniszczeń. Ponadto, zgodnie z procedurami, Dyrektor RDLP powoła specjalną komisję, która szczegółowo przeanalizuje przyczyny powstania i dynamikę rozprzestrzeniania się tego pożaru.

Drony z termowizją tropią podziemny żar

Obecnie kluczowym zadaniem jest stały dozór pogorzeliska. W warstwach torfu, murszu i głębokiej ściółki temperaturę mogą wciąż utrzymywać ukryte, podziemne zarzewia ognia, grożące ponownym pożarem. Do akcji wkroczyły nowoczesne technologie. Teren patrolują leśnicy oraz strażnicy leśni z całej dyrekcji, wykorzystując drony wyposażone w kamery termowizyjne, które lokalizują ukryte punkty ciepła niewidoczne z poziomu gruntu.

Ekologiczny dramat Puszczy Solskiej

Pożar uderzył w najcenniejsze przyrodniczo rejonu Lubelszczyzny. Ogień strawił ponad 180 hektarów obszaru projektowanego rezerwatu przyrody „Długie Bagno”. Żywioł dotknął także chronione siedliska Natura 2000, w tym bory bagienne oraz unikalne torfowiska wysokie i przejściowe.

- Rzeczywiste straty w świecie przyrody są nie do oszacowania. Większość dużych ssaków i ptaków uciekła dzięki instynktowi. Najbardziej narażone były jednak zwierzęta młode, znajdujące się w gniazdach lub norach, oraz gatunki o ograniczonej mobilności - tłumaczy Adam Kraczek, zastępca nadleśniczego Nadleśnictwa Józefów.

Degradacji uległy także wrażliwe biotopy rzadkich ptaków, w tym stanowiska chronionego głuszca.

Porządkowanie i wieloletnia odbudowa

Zespół kryzysowy priorytetowo traktuje usunięcie drzew w miejscach, gdzie zagrażają one bezpieczeństwu ludzi lub mogą stać się ogniskiem gradacji owadów zagrażających zdrowym fragmentom Puszczy.

- Priorytetem będą powierzchnie, gdzie pozostawienie martwych lub silnie uszkodzonych drzew mogłoby stwarzać zagrożenie dla ludzi lub utrudniać dalsze prace. Nie chodzi o mechaniczne „wyczyszczenie” całego obszaru - wyjaśnia Adam Bronikowski, starszy specjalista Służby Leśnej - brakarz regionalny.

Opalony surowiec drzewny, o ile pozwolą na to parametry techniczne, zostanie w miarę możliwości zagospodarowany i sprzedany. Następnym krokiem będzie wieloletnia rekonstrukcja lasu. Leśnicy planują połączyć sztuczne odnowienia (sadzenie młodych drzew) z naturalnymi procesami regeneracyjnymi przyrody wszędzie tam, gdzie podłoże zachowało swoje życiowe właściwości.

Ważny komunikat: Częściowy zakaz wstępu, ale turystyka wciąż żyje

W związku z podmokłym charakterem terenu i spaleniem systemów korzeniowych, setki nadpalonych drzew grożą samoistnym wywróceniem przy lżejszych podmuchach wiatru. Wprowadzono bezwzględny, okresowy zakaz wstępu do lasu obowiązujący do końca września 2026 roku na terenie dwóch leśnictw: Dębowce oraz Fryszarka.

Leśnicy apelują o rozsądek i bezwzględne omijanie pogorzeliska, jednocześnie uspokajając turystów: zakaz dotyczy tylko strefy pożaru. Kultowe szlaki turystyczne Nadleśnictwa Józefów, takie jak rezerwaty „Czartowe Pole” czy „Nad Tanwią”, a także popularne single tracki rowerowe, są przez cały czas w pełni otwarte i bezpieczne dla odwiedzających.

- Chciałbym podziękować wszystkim, którzy uczestniczyli w działaniach gaśniczych i wspierali je na każdym etapie: strażakom, żołnierzom WOT, policjantom, samorządom i mieszkańcom. W takich chwilach szczególnie widać, że skuteczna ochrona lasu jest możliwa tylko dzięki współdziałaniu wielu ludzi i podmiotów - zaznacza dyrektor RDLP w Lublinie, Jan Kowal.