Ponad 30 lat badań nad historią regionu. Piotr Flor o początkach klasztoru franciszkanów w Puszczy Solskiej

Początki klasztoru franciszkanów w Puszczy Solskiej. Piotr Flor odkrywa nieznane karty historii Biłgoraja

Jak wyglądały pierwsze lata fundacji franciszkańskiej w Puszczy Solskiej i co mówią o nich zachowane dokumenty? Tego można było dowiedzieć się podczas spotkania historycznego, które odbyło się 20 października 2026 roku w Bibliotece Pedagogicznej w Zamościu, Filii w Biłgoraju. O początkach klasztoru franciszkanów opowiadał Piotr Flor – regionalista i badacz dziejów Puszczy Solskiej, który od ponad 30 lat zgłębia historię tego miejsca.

Dwadzieścia lat, które ukształtowały historię klasztoru

Spotkanie poświęcono pierwszym dwudziestu latom fundacji zakonnej pod Biłgorajem, obejmującym okres od 1624 do 1644 roku. Jak podkreślał prelegent, jest to jeden z najsłabiej rozpoznanych okresów w dziejach klasztoru franciszkanów w Puszczy Solskiej, która obecnie stanowi część Biłgoraja, a dawniej była odrębną miejscowością.

Badania dotyczyły między innymi przybycia pierwszego zakonnika, rozwoju fundacji, poszukiwania fundatorów oraz podporządkowania działalności zakonnej woli miejscowego biskupa. Ważnym zagadnieniem były również początki kultu św. Marii Magdaleny, którego stróżami i kustoszami stali się franciszkanie.

Piotr Flor, opierając się na wieloletnich badaniach dokumentów i źródeł historycznych, przybliżył uczestnikom okoliczności powstania fundacji oraz zweryfikował część utrwalonych przekazów dotyczących początków sanktuarium i obecności zakonników w regionie.

- Nasze dzisiejsze spotkanie dotyczyło najsłabiej znanego okresu z historii klasztoru franciszkanów w Puszczy Solskiej. Właśnie dlatego najtrudniejsze było pierwsze dwudziestolecie, czyli kwestie związane z przybyciem pierwszego zakonnika, rozwojem fundacji, szukaniem fundatorów i podporządkowaniem się woli biskupa miejsca - wyjaśniał Piotr Flor.

Regionalista zaznaczył, że zgromadzenie materiałów wymagało ponad 30 lat pracy. To długotrwały proces obejmujący poszukiwanie źródeł, analizowanie dokumentów i konfrontowanie ich z dotychczasową wiedzą historyczną.

- Żeby zgromadzić te materiały, to są już lata, bo zajmuję się tematem od ponad 30 lat. To jest ogromny szmat czasu i ogromnie dużo pracy i wysiłku. Ale owoce są i to bardzo wymierne. W tej chwili przynoszą one pożytek innym i o to chodziło - mówił badacz.

Jak dodał, prace nad wydaniami książkowymi zostały już rozpoczęte, jednak przygotowanie publikacji wymaga dalszych, żmudnych działań.

Historia, której nie znajdziemy w każdej książce

Wykład był okazją nie tylko do poznania faktów dotyczących przeszłości Puszczy Solskiej, ale również do przyjrzenia się warsztatowi historyka. Uczestnicy mogli przekonać się, jak istotna w odtwarzaniu dziejów lokalnych społeczności jest analiza źródeł i krytyczne podejście do utrwalonych przekazów.

Dorota Mach, dyrektor Biblioteki Pedagogicznej w Zamościu, podkreślała, że Piotr Flor potrafi w niezwykle obrazowy, szczegółowy i przystępny sposób opowiadać o historii regionu.

- Piotr Flor to regionalista, pasjonat, który zawsze w sposób bardzo barwny, bardzo obrazowy i, trzeba chyba to podkreślić, bardzo szczegółowy przeprowadza wszystkie swoje spotkania. Jeżeli ktoś interesuje się historią, interesuje się swoją małą ojczyzną, to takie spotkanie jest najlepszą okazją do tego, by uzyskać informacje, szczegóły, których często nie znajdziemy w książkach - mówiła Dorota Mach.

Spotkanie, które połączyło pokolenia

W wydarzeniu uczestniczyli słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Biłgoraju oraz uczniowie Szkoły Podstawowej nr 3 w Biłgoraju. Obecność młodzieży i seniorów pokazała, że lokalna historia może być przestrzenią wspólnego poznawania, rozmowy i wymiany doświadczeń.

Znaczenie takich spotkań podkreślała dyrektor biblioteki. - Myślę, że to bardzo ważne, by takie międzypokoleniowe spotkania odbywały się w bibliotekach, w szkołach, bowiem połączenie tej młodzieży starszej i tej młodzieży młodszej wytwarza niepowtarzalny klimat, gdzie jedni od drugich mogą wiele skorzystać, wiele się nauczyć i dopytać o różne historie, które są poruszane - zaznaczyła Dorota Mach.

Z dużym uznaniem o wykładzie wypowiedziała się również Danuta Idzik, prezes Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Biłgoraju. Zwróciła uwagę na rozległą wiedzę prelegenta, ogrom pracy włożonej w zgromadzenie materiałów oraz zainteresowanie, z jakim uczestnicy słuchali przedstawianych faktów, dat i nazwisk.

- Wszyscy, którzy tutaj byliśmy obecni na wykładzie pana Piotra Flora, jesteśmy pod ogromnym wrażeniem. Był to bardzo ciekawy wykład. Pan Flor dysponuje tak ogromną wiedzą i widać było dzisiaj w tej prezentacji, jaka to ciężka praca była w to włożona, ile zdobył cennych dokumentów, źródeł. To zasługuje na wielki szacunek i na podziw - podkreślała Danuta Idzik.

Po wykładzie przyszedł czas na dyskusję i pytania. Dla wielu uczestników temat miał szczególne znaczenie, ponieważ są mieszkańcami Puszczy Solskiej lub parafianami związanymi z miejscowym dziedzictwem religijnym i historycznym.

Spotkanie w Bibliotece Pedagogicznej w Biłgoraju pokazało, że historia regionalna wciąż kryje wiele nieodkrytych zagadnień, a rzetelne badania źródłowe pozwalają lepiej zrozumieć przeszłość miejsca, z którym związane są kolejne pokolenia mieszkańców. To także przykład, jak biblioteka może stać się przestrzenią żywego dialogu, popularyzowania wiedzy i budowania więzi z małą ojczyzną.