Łaska, która nie mieści się w ludzkiej rachunkowości. Komentarz do Ewangelii od ks. Sławomira Korony

Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza (Mt 20, 1 - 16a):

Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść: «Królestwo niebieskie podobne jest do gospodarza, który wyszedł wczesnym rankiem, aby nająć robotników do swej winnicy. Umówił się z robotnikami o denara za dzień i posłał ich do winnicy. Gdy wyszedł około godziny trzeciej, zobaczył innych, stojących na rynku bezczynnie, i rzekł do nich: „Idźcie i wy do mojej winnicy, a co będzie słuszne, dam wam”. Oni poszli. Wyszedłszy ponownie około godziny szóstej i dziewiątej, tak samo uczynił. Gdy wyszedł około godziny jedenastej, spotkał innych stojących i zapytał ich: „Czemu tu stoicie cały dzień bezczynnie?” Odpowiedzieli mu: „Bo nas nikt nie najął”. Rzekł im: „Idźcie i wy do winnicy”. A gdy nadszedł wieczór, rzekł właściciel winnicy do swego rządcy: „Zwołaj robotników i wypłać im należność, począwszy od ostatnich aż do pierwszych”. Przyszli najęci około jedenastej godziny i otrzymali po denarze. Gdy więc przyszli pierwsi, myśleli, że więcej dostaną; lecz i oni otrzymali po denarze. Wziąwszy go, szemrali przeciw gospodarzowi, mówiąc: „Ci ostatni jedną godzinę pracowali, a zrównałeś ich z nami, którzy znosiliśmy ciężar dnia i spiekotę”. Na to odrzekł jednemu z nich: „Przyjacielu, nie czynię ci krzywdy; czyż nie o denara umówiłeś się ze mną? Weź, co twoje, i odejdź. Chcę też i temu ostatniemu dać tak samo jak tobie. Czy mi nie wolno uczynić ze swoim, co chcę? Czy na to złym okiem patrzysz, że ja jestem dobry?” Tak ostatni będą pierwszymi, a pierwsi ostatnimi».

Komentarz do Ewangelii:

Przypowieść o robotnikach w winnicy ukazuje tajemnicę królestwa Bożego, a zarazem odmienność Bożej sprawiedliwości od ludzkich sposobów oceniania i wynagradzania. Bezpośrednio poprzedzają ją słowa Jezusa: „Wielu zaś pierwszych będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi” (Mt 19,30). Przypowieść rozwija właśnie tę myśl.

Gospodarz wychodzi o różnych porach dnia, aby nająć robotników do swojej winnicy. Niektórzy rozpoczynają pracę o świcie, inni później, a jeszcze inni dopiero o jedenastej godzinie. Tym ostatnim mówi: „Idźcie i wy do winnicy!”. Szczególnie wymowne jest pytanie skierowane do pozostających bez pracy: „Czemu tu stoicie cały dzień bezczynnie?”. Odpowiadają: „Bo nas nikt nie najął”. Nie są więc przedstawieni jako leniwi, lecz jako ludzie, którzy nie otrzymali wcześniej możliwości pracy. Gospodarz daje im szansę nawet pod koniec dnia.

Winnica jest w tradycji biblijnej obrazem Izraela, ludu należącego do Boga (por. Iz 5,1-7; Ps 80,9-17), a w nauczaniu Jezusa staje się również obrazem królestwa Bożego. Kolejne wezwania robotników wskazują na powszechność Bożego zaproszenia. Bóg wychodzi do człowieka na różnych etapach jego życia. Nie ma takiej chwili, w której człowiek byłby z góry wykluczony z możliwości przyjęcia Bożej łaski.

Punktem kulminacyjnym przypowieści jest wypłata wynagrodzenia. Wszyscy otrzymują po jednym denarze, także ci, którzy pracowali zaledwie godzinę. Ci, którzy „znosili ciężar dnia i spiekoty”, zaczynają szemrać przeciw gospodarzowi. Ten przypomina im: „Czyż nie umówiłeś się ze mną na denara?”. Nie zostali pokrzywdzeni. Ich problem zaczyna się wtedy, gdy porównują własny dar z tym, który otrzymali inni.

W tym miejscu przypowieść odsłania ważny problem życia religijnego. Człowiek może zacząć traktować relację z Bogiem w kategoriach zasługi i zapłaty. Wierność, modlitwa czy długoletnia obecność we wspólnocie mogą prowadzić do przekonania, że Bóg powinien postępować według naszej kalkulacji. Tymczasem zbawienie jest przede wszystkim darem łaski. Bóg nie przestaje być sprawiedliwy, kiedy okazuje miłosierdzie człowiekowi, który nawraca się późno. Jego dobroć przekracza ludzkie poczucie sprawiedliwości.

Szczególnie ważne są słowa gospodarza: „Czy na to złym okiem patrzysz, że ja jestem dobry?”. „Złe oko” może oznaczać zazdrość i nieżyczliwość wobec dobra drugiego człowieka. Problemem robotników nie jest więc otrzymane wynagrodzenie, lecz ich niezdolność do radości z dobroci gospodarza. Człowiek może być blisko Boga, a jednocześnie mieć serce zamknięte na dobro, które Bóg okazuje innym.

Przypowieść nie pomniejsza wartości wierności tych, którzy pracowali od początku. Ich praca pozostaje dobrem. Jezus przestrzega jednak przed przekonaniem, że przynależność do Boga daje człowiekowi prawo do osądzania innych. W Królestwie Bożym pierwszeństwo nie jest podstawą wyższości. Dlatego przypowieść kończy się słowami: „Tak ostatni będą pierwszymi, a pierwsi ostatnimi”. Są one wezwaniem do pokory i przypomnieniem, że Boże działanie przekracza ludzkie schematy.

Wspólnota chrześcijańska powinna być miejscem, w którym człowiek może powrócić do Boga także po wielu latach oddalenia. Nie może istnieć w niej przekonanie, że ktoś „przyszedł za późno”, aby otrzymać Boże miłosierdzie. Ci zaś, którzy od dawna pozostają wierni Chrystusowi, są zaproszeni nie do porównywania się z innymi, lecz do wdzięczności za dar powołania.

Przypowieść prowadzi ostatecznie do pytania o nasze serce: czy potrafimy cieszyć się dobrocią Boga również wtedy, gdy dotyka ona człowieka, którego uważamy za mniej godnego? Czy umiemy przyjąć, że łaska nie jest nagrodą za nasze zasługi, lecz darem Boga? Gospodarz winnicy nadal wychodzi na drogi ludzkiego życia i nadal zaprasza: „Idźcie i wy do winnicy mojej”. Odpowiedzią człowieka powinna być wdzięczność za otrzymane powołanie oraz radość z tego, że Boża łaska obejmuje również innych.