Jezus naucza nad jeziorem - komentarz do Ewangelii

Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza (Mt 13, 1 - 23):

Owego dnia Jezus wyszedł z domu i usiadł nad jeziorem. Wnet zebrały się koło Niego tłumy tak wielkie, że wszedł do łodzi i usiadł, a cały lud stał na brzegu. I mówił im wiele w przypowieściach tymi słowami:

«Oto siewca wyszedł siać. A gdy siał, jedne ziarna padły na drogę, nadleciały ptaki i wydziobały je. Inne padły na grunt skalisty, gdzie niewiele miały ziemi; i wnet powschodziły, bo gleba nie była głęboka. Lecz gdy słońce wzeszło, przypaliły się i uschły, bo nie miały korzenia. Inne znowu padły między ciernie, a ciernie wybujały i zagłuszyły je. Inne wreszcie padły na ziemię żyzną i plon wydały, jedno stokrotny, drugie sześćdziesięciokrotny, a inne trzydziestokrotny.

Kto ma uszy, niechaj słucha!»

Przystąpili do Niego uczniowie i zapytali: «Dlaczego mówisz do nich w przypowieściach?»

On im odpowiedział: «Wam dano poznać tajemnice królestwa niebieskiego, im zaś nie dano. Bo kto ma, temu będzie dodane, i w nadmiarze mieć będzie; kto zaś nie ma, temu zabiorą nawet to, co ma. Dlatego mówię do nich w przypowieściach, że patrząc, nie widzą, i słuchając, nie słyszą ani nie rozumieją. Tak spełnia się na nich przepowiednia Izajasza:„Słuchać będziecie, a nie zrozumiecie, patrzeć będziecie, a nie zobaczycie. Bo stwardniało serce tego ludu, ich uszy stępiały i oczy swe zamknęli, żeby oczami nie widzieli ani uszami nie słyszeli, ani swym sercem nie rozumieli, i nie nawrócili się, abym ich uzdrowił”.

Lecz szczęśliwe oczy wasze, że widzą, i uszy wasze, że słyszą. Bo zaprawdę, powiadam wam: Wielu proroków i sprawiedliwych pragnęło ujrzeć to, na co wy patrzycie, a nie ujrzeli; i usłyszeć to, co wy słyszycie, a nie usłyszeli.

Wy zatem posłuchajcie przypowieści o siewcy. Do każdego, kto słucha słowa o królestwie, a nie rozumie go, przychodzi Zły i porywa to, co zasiane jest w jego sercu. Takiego człowieka oznacza ziarno posiane na drodze.

Posiane na grunt skalisty oznacza tego, kto słucha słowa i natychmiast z radością je przyjmuje; ale nie ma w sobie korzenia i jest niestały. Gdy przyjdzie ucisk lub prześladowanie z powodu słowa, zaraz się załamuje.

Posiane między ciernie oznacza tego, kto słucha słowa, lecz troski doczesne i ułuda bogactwa zagłuszają słowo, tak że zostaje bezowocne.

Posiane wreszcie na ziemię żyzną oznacza tego, kto słucha słowa i rozumie je. On też wydaje plon: jeden stokrotny, drugi sześćdziesięciokrotny, inny trzydziestokrotny».

Komentarz do Ewangelii:

Przypowieść o siewcy, którą dziś czytamy, należy do najbardziej znanych tekstów Ewangelii. Można odnieść wrażenie, że jest to przede wszystkim opowieść o różnych rodzajach gleby. Jednak jej głównym bohaterem nie jest ziemia, lecz siewca. Jezus kieruje nasz wzrok najpierw na Tego, który wychodzi siać i z niezwykłą hojnością rozsiewa ziarno.

Z perspektywy współczesnego czytelnika sposób działania siewcy może wydawać się wręcz nierozsądny. Ziarno pada na drogę, na miejsca skaliste, między ciernie i na żyzną ziemię. Doświadczony rolnik starałby się uniknąć takich strat. Tymczasem Jezus ukazuje Boga jako Tego, który nie kalkuluje swojej miłości. Jego słowo dociera do każdego człowieka. Nie wybiera jedynie tych, którzy wydają się najlepiej przygotowani. Ewangelia jest głoszona sprawiedliwym i grzesznikom, gorliwym i obojętnym, poszukującym i zagubionym. Bóg nikogo nie skreśla, ponieważ zawsze wierzy w możliwość przemiany ludzkiego serca.

To prowadzi do drugiego ważnego odkrycia. O jakości plonu nie decyduje wartość ziarna. Ono jest zawsze dobre, bo pochodzi od Boga. Problem nie leży w słowie Bożym, lecz w sposobie jego przyjęcia. Jezus wyjaśnia uczniom znaczenie przypowieści, wskazując na cztery postawy człowieka wobec Ewangelii.

Pierwszą jest serce zamknięte. Droga symbolizuje człowieka, który słyszy słowo, ale nie pozwala mu przeniknąć do wnętrza. Wszystko pozostaje na powierzchni. Słowo nie zapuszcza korzeni, ponieważ zostaje szybko zagłuszone przez pośpiech, powierzchowność lub brak refleksji. W świecie nieustannego przepływu informacji łatwo przyzwyczaić się do słuchania, które nie prowadzi do spotkania. Można znać tekst Ewangelii, a jednocześnie nigdy nie dopuścić, by zmienił sposób myślenia i życia.

Drugim obrazem jest gleba skalista. Tutaj słowo zostaje przyjęte z entuzjazmem, lecz bez głębi. Wiara oparta jedynie na emocjach szybko gaśnie, gdy pojawiają się trudności. Jezus przypomina, że autentyczne życie duchowe wymaga cierpliwości i zakorzenienia. Korzenie rozwijają się w ciszy, podobnie jak wiara dojrzewa przez modlitwę, sakramenty i codzienną wierność, a nie jedynie przez wyjątkowe religijne przeżycia.

Trzeci rodzaj gleby to ciernie. Symbolizują one troski tego świata, pogoń za bogactwem i wszystko, co stopniowo zajmuje miejsce Boga w sercu człowieka. Nie chodzi jedynie o dobra materialne. Cierniem może stać się nadmiar obowiązków, uzależnienie od opinii innych, nieustanny brak czasu, życie podporządkowane sukcesowi lub własnym ambicjom. Nie są to rzeczy same w sobie złe, ale mogą zagłuszyć głos Boga, jeśli staną się najważniejsze.

Wreszcie jest ziemia żyzna. Nie oznacza ona człowieka doskonałego ani wolnego od słabości. To serce otwarte, które słucha, rozumie i pozwala słowu wzrastać. Jezus mówi o plonie trzydziesto-, sześćdziesięcio- i stokrotnym. Każdy owocuje inaczej, ale każdy może przynieść obfity plon. W królestwie Bożym nie chodzi o porównywanie się z innymi, lecz o wierność otrzymanej łasce.

Na końcu przypowieści warto postawić sobie pytanie, którego Jezus nie wypowiada wprost: jaką glebą jest dziś moje serce? To pytanie nie jest osądem, lecz zaproszeniem do nawrócenia. Gleba nie jest dana raz na zawsze. Rolnik nieustannie ją uprawia, oczyszcza i pielęgnuje. Podobnie jest z ludzkim sercem. Może ono twardnieć, ale może również zostać odnowione przez łaskę Boga.

Przypowieść o siewcy niesie zatem wielką nadzieję. Bóg nie przestaje siać, nawet wtedy, gdy wiele ziaren wydaje się ginąć. Nie rezygnuje z człowieka, ponieważ wie, że każde serce może stać się żyzną ziemią. Od nas zależy, czy pozwolimy Jego słowu zakorzenić się w naszym życiu i wydać owoc, który będzie trwał.