Pamiątka męczeństwa i nadzieja na plony. Dawne zwyczaje w dniu św. Szczepana (FOTO, VIDEO)

• Drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia, 26 grudnia, to w tradycji Kościoła wspomnienie św. Szczepana - pierwszego męczennika. W wielu parafiach naszego regionu ten dzień nierozerwalnie łączy się z malowniczym i pełnym symboliki obrzędem święcenia owsa.

• Choć dla postronnego obserwatora sypanie ziarnem może wydawać się jedynie ciekawostką, kryje ono w sobie głęboki sens religijny i gospodarski.

Święty Szczepan, postać wymieniana w Kanonie rzymskim oraz czczona jako apostoł w Kościele prawosławnym, poniósł śmierć przez ukamienowanie. To właśnie to tragiczne wydarzenie stało się fundamentem tradycji obsypywania się owsem. Ziarno padające na wiernych i kapłana ma przypominać o ciosach, jakie przyjął pierwszy męczennik za wiarę w Chrystusa.

Uświęcenie pracy rolnika

Kościół naucza, że Narodzenie Pańskie uświęciło cały świat, w tym również owoc trudu rąk ludzkich. Owies, będący podstawowym produktem pracy rolnika, przynoszony jest do świątyni jako wyraz wdzięczności i prośba o Bożą opiekę nad przyszłymi zbiorami. W ludowej tradycji poświęcone ziarno nabierało niemal sakralnej mocy:

• Ochrona zasiewów: Rolnicy mieszali poświęcony owies z ziarnem siewnym. Wierzono, że ochroni to plony przed szkodnikami, gradobiciem i zapewni obfite żniwa.
• Zdrowie zwierząt: Po powrocie z kościoła gospodarze karmili poświęconym ziarnem inwentarz, co miało zapewnić zwierzętom zdrowie i siłę na cały nadchodzący rok.
• Symbol odrodzenia: Wiosną, przed rozpoczęciem prac polowych, istniał zwyczaj wyznaczania na polu kręgu z wpisanym w środku krzyżem. Zasiewano go właśnie tym owsem, co symbolizowało odradzające się życie i Boże błogosławieństwo spływające na ziemię.

Tradycja, która trwa

Choć dzisiaj coraz mniej osób żyje bezpośrednio z uprawy roli, obrzęd święcenia owsa wciąż gromadzi w kościołach tłumy wiernych. Jest on żywym dowodem na to, że wiara i tradycje naszych przodków potrafią przetrwać próbę czasu. Sypanie owsem to nie tylko radosny akcent świąteczny, ale przede wszystkim modlitwa o pomyślność, zdrowie i szacunek do chleba oraz trudu tych, którzy go wytwarzają.

[ZT]59629[/ZT]

Wspomnienie św. Szczepana przypomina nam również, że radość z narodzin Zbawiciela wiąże się z gotowością do dawania świadectwa, a uświęcona codzienność – reprezentowana przez zwykłe ziarno owsa – staje się przestrzenią spotkania z Bogiem.