Rozwód z orzeczeniem o winie — co realnie zmienia w sytuacji małżonków

Przesłanki rozwodu

Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Zupełność oznacza ustanie wszystkich trzech więzi: uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. Trwałość oznacza, że według rozsądnej oceny powrót do wspólnego życia nie nastąpi. Nawet przy spełnieniu tych przesłanek rozwód jest niedopuszczalny, jeżeli miałoby wskutek niego ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo jeżeli orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Rozwodu nie może również żądać małżonek wyłącznie winny rozkładu — chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę albo odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Trzy możliwe rozstrzygnięcia o winie

Sąd może orzec rozwód z winy jednego z małżonków, z winy obojga albo bez orzekania o winie. Ten ostatni wariant wymaga zgodnego wniosku obu stron — wystarczy sprzeciw jednego z małżonków, aby sąd musiał prowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie. Warto podkreślić, że prawo nie stopniuje winy: nie ma znaczenia, który z małżonków zawinił bardziej. Jeżeli obie strony przyczyniły się do rozkładu pożycia, sąd orzeka o winie obojga, nawet gdy stopień zawinienia jest wyraźnie nierówny. Ta zasada bywa dla stron zaskakująca i stanowi istotny element kalkulacji procesowej.

Kancelaria prowadzi sprawy rozwodowe zarówno w wariancie bez orzekania o winie, jak i w postępowaniach spornych wymagających obszernego postępowania dowodowego.

Alimenty na rzecz byłego małżonka

Najważniejszą konsekwencją praktyczną orzeczenia o winie jest zakres obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami. Jeżeli żaden z małżonków nie został uznany za wyłącznie winnego, małżonek znajdujący się w niedostatku może żądać alimentów odpowiadających jego usprawiedliwionym potrzebom i możliwościom zarobkowym zobowiązanego. Obowiązek ten wygasa co do zasady po pięciu latach od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd przedłuży ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja małżonka niewinnego, gdy drugi został uznany za wyłącznie winnego: może on żądać alimentów nawet wtedy, gdy nie znajduje się w niedostatku, o ile rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Ten obowiązek nie jest ograniczony pięcioletnim terminem i wygasa dopiero wraz z zawarciem przez uprawnionego nowego małżeństwa.

Wina a podział majątku i władza rodzicielska

Powszechne jest przekonanie, że małżonek winny otrzyma mniejszą część majątku wspólnego. Nie jest to prawdą — wina w rozkładzie pożycia nie stanowi samodzielnej podstawy ustalenia nierównych udziałów. Podstawą taką mogą być wyłącznie ważne powody połączone z różnym stopniem przyczynienia się do powstania majątku wspólnego. Podobnie orzeczenie o winie nie przesądza automatycznie o władzy rodzicielskiej ani o miejscu zamieszkania dziecka; sąd kieruje się tu wyłącznie dobrem dziecka i kompetencjami rodzicielskimi każdej ze stron, a nie tym, kto odpowiada za rozpad małżeństwa.

Koszt procesowy postępowania o winę

Rozwód bez orzekania o winie kończy się często na jednej rozprawie i zapada w ciągu kilku miesięcy. Postępowanie z orzekaniem o winie wymaga natomiast przeprowadzenia dowodów: zeznań świadków, korespondencji, dokumentacji, niekiedy opinii biegłych. Wydłuża to proces do kilkunastu miesięcy lub dłużej, zwiększa jego koszt i — co istotne przy małoletnich dzieciach — angażuje całe otoczenie rodzinne w spór o okoliczności bardzo osobiste. Dlatego decyzję o żądaniu orzeczenia o winie warto podejmować po analizie realnych korzyści prawnych, przede wszystkim potencjalnych roszczeń alimentacyjnych, a nie wyłącznie w oparciu o poczucie sprawiedliwości.

Zagadnienia rozwodowe stanowią część szerszej praktyki kancelarii w zakresie prawa rodzinnego, obejmującej także alimenty, władzę rodzicielską i kontakty z dziećmi. Aby omówić swoją sytuację, skontaktuj się z kancelarią.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.