• W piątek, 20 lutego 2026 roku, Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu stało się areną jednego z najważniejszych wydarzeń artystycznych ostatnich lat. Otwarto wystawę „Stefan Knapp.

• Alchemik i wizjoner” - największą od ponad pół wieku prezentację dorobku artysty, który urodził się w Biłgoraju, a podbił serca miłośników sztuki od Londynu po Nowy Jork.

Od gułagu do Dywizjonu 318

Życiorys Stefana Knappa (1921 - 1996) to gotowy scenariusz na film. Urodzony w Biłgoraju w rodzinie Antoniego i Julii, młodość spędził na nauce we Lwowie, którą brutalnie przerwała wojna. Przeszedł przez piekło radzieckich więzień w Charkowie i obozów pracy, by na mocy układu Sikorski-Majski wstąpić do Armii Andersa.

[FOTORELACJA]14564[/FOTORELACJA]

Jako pilot legendarnego Dywizjonu 318, Knapp wykonywał loty rozpoznawcze nad Monte Cassino. Te traumatyczne i podniosłe doświadczenia wojenne stały się fundamentem jego wczesnej twórczości, którą rozwijał na studiach w Londynie.

Malarstwo podarowane architekturze

Stefan Knapp zasłynął na świecie jako artysta, który „wyprowadził malarstwo na ulice”. Opracował autorską, niezwykle trwałą technikę emalii na stalowych płytach, łącząc sproszkowane szkło z metalem w procesie wypalania.

Światowe realizacje: Jego prace zdobią lotnisko Heathrow (17 realizacji!), Seagram Building w Nowym Jorku czy budynki w Hamburgu, Paryżu i Tel Awiwie.

Symbol Torunia: Dla mieszkańców Torunia Knapp to przede wszystkim autor monumentalnego

Panneau na Auli UMK. Podarowana w 1973 roku mozaika, symbolizująca układ ciał niebieskich, stała się ikoną kampusu i hołdem dla Mikołaja Kopernika.

Ponad sto dzieł w jednym miejscu

Wystawa w CSW Toruń to imponujący zbiór ponad stu obiektów:

• Wczesne rysunki i obrazy ekspresjonistyczne.
• Wielkoformatowe emalie architektoniczne.
• Rzeźby i unikatowe obiekty przestrzenne.

Kuratorka wystawy, Katarzyna Moskała, podkreśla, że twórczość Knappa wymyka się klasyfikacjom. Artysta był wizjonerem, który nie bał się eksperymentować z technologią, tworząc sztukę
nowoczesną, a jednocześnie dostępną dla każdego w przestrzeni publicznej.

Symboliczne obchody

Wystawa stanowi zwieńczenie obchodów 80-lecia Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Miasta Torunia, Tomasz Maliszewski, zaznaczył podczas wernisażu, że ekspozycja ta przypomina o wieloletnich związkach twórcy z miastem i wzmacnia pozycję Torunia na artystycznej mapie Polski.

[ZT]60698[/ZT]

Ekspozycja została dofinansowana ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz budżetu miasta Torunia. Dla mieszkańców Biłgoraja to powód do dumy – ich rodak, oskarżony niegdyś przez oprawców o „skażenie umysłu ideami kapitalistycznymi”, stał się symbolem wolności twórczej i jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów na świecie.

W wydarzeniu nie mogło zabraknąć przedstawicieli rodzinnego miasta twórcy. Społeczność i władze Biłgoraja reprezentował Andrzej Czacharowski z córką, który przekazał synowi artysty specjalny upominek od burmistrza Biłgoraja, podkreślając silną więź, jaka łączy miasto z jego wybitnym synem.

Wernisaż

W wernisażu uczestniczyła również rodzina Stefana Knappa: żona artysty Chaty Knapp, wspomniany syn Iwan z Walii, córka Stefanie Smith z Nowej Zelanidii, wnuk Claude Law z Francji z córką i część polskiej rodziny z siostrzeńcem Witoldem Sadowskim z synem i rodzeństwa Anna Katarzyny, Marcjana i Pawła Sokołowskiego, który jest sprytus movens promocji twórczości Stefana Kanppa.

[ALERT]1772015444042[/ALERT]

Przy okazji wystawy ukazał się album i V wydanie Kwadratowego słońca w tłumaczeniu właśnie Pawła Sokołowskiego. Książka i album zostały wydanie przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. (można je kupić w formie wysyłkowej w wydawnictwie).

W tym miejscu należy podkreślić bardzo ciepłe przyjęcie delegacji z Biłgoraja przez rodzinę Stefana Knappa ii przedstawicieli UMK w Toruniu.

Wystawę „Stefan Knapp. Alchemik i wizjoner” można oglądać w toruńskim CSW do 31 maja 2026 roku.