W poniedziałek, 23 lutego 2026 roku, Centrum Integracji Społecznej we Frampolu stało się miejscem niezwykle poruszającej podróży w przeszłość. Mieszkańcy spotkali się z regionalistami – Zenonem Baranowskim oraz Andrzejem Burlewiczem, autorami przejmującej publikacji pt. „Zagłada Frampola 13 wrzesień 1939”.

Wydarzenie przyciągnęło liczne grono uczestników pragnących zgłębić bolesne, ale kluczowe dla tożsamości regionu dzieje. Wieczór wypełniły wykłady, osobiste wspomnienia oraz ożywiona dyskusja o historii, która na zawsze zmieniła oblicze miejscowości. O domową atmosferę i poczęstunek dla gości zadbały panie z KGW Kreatywni Frampol.

13 września 1939: Bombardowanie jako „ćwiczenie”

Głównym tematem rozmów był tragiczny wrzesień 1939 roku. Frampol zapisał się na kartach historii jako miasto, które padło ofiarą bezprzykładnego barbarzyństwa. 13 września Luftwaffe dokonało nalotu na miejscowość, mimo całkowitego braku obiektów wojskowych czy strategicznych.

Jak wykazali badacze, unikatowy, regularny układ urbanistyczny Frampola posłużył niemieckim lotnikom jako cel ćwiczebny. W wyniku tego „treningu” zniszczone zostało 90% budynków, a miasto niemal przestało istnieć.

Cień „Operacji Reinhard” i „Wilkołaka”

Podczas spotkania regionaliści przybliżyli również dalsze tragiczne losy gminy podczas okupacji. Szczególnie bolesnym wspomnieniem była „Operacja Reinhard”.

2 listopada 1942 r.: Oddziały Schupo otoczyły Frampol. Około 400 Żydów zamordowano na miejscu, a pozostałych wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Do końca 1942 roku społeczność żydowska, licząca przed wojną ponad 700 osób, została niemal całkowicie zlikwidowana.

Akcja „Werwolf”: Rok 1943 przyniósł kolejne represje. W ramach akcji wysiedleńczej „Wilkołak” ujęto i wywieziono łącznie ponad 420 mieszkańców Frampola – mężczyzn, kobiety i dzieci.

Pamięć, która przetrwała

Spotkanie we Frampolu pokazało, że mimo upływu lat, trauma wojenna jest wciąż żywa w pamięci pokoleń. Autorzy książki podkreślali, że ich praca to nie tylko zbiór dat, ale przede wszystkim hołd dla ofiar i tych nielicznych, którzy z narażeniem życia nieśli pomoc prześladowanym.