W sobotę, 24 stycznia 2026 roku, Gminny Ośrodek Kultury w Goraju stał się miejscem ważnej refleksji historycznej. Mieszkańcy mieli okazję obejrzeć dwa pierwsze odcinki filmu dokumentalnego pt. „Sąsiedzi”.

To produkcja, która w sposób bezkompromisowy podejmuje temat ukraińskiego ludobójstwa na Polakach w latach 1939 - 1947 oraz analizuje zjawisko współczesnego banderyzmu.

[FOTORELACJANOWA]14430[/FOTORELACJANOWA]

Tytuł jako gorzka ironia

Dokument, którego reżyserem jest Jacek Międlar, opiera się na bolesnym kontraście. Tytułowi „Sąsiedzi” to obraz, który kiedyś kojarzył się z sielskim współżyciem narodów, a który został brutalnie zniszczony. Film przypomina o tragicznych losach Polaków na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej i na Zamojszczyźnie.

Twórcy ukazują skomplikowaną mapę postaw: od zbrodniarzy z OUN - UPA i tzw. „siekierników”, po tych Ukraińców, którzy z narażeniem życia ratowali polskich sąsiadów. Jak podkreślono podczas pokazu, współczesna polityka historyczna Ukrainy często zapomina o tych sprawiedliwych, nie stawiając im pomników, podczas gdy kult Stepana Bandery przybiera na sile.

Historia a współczesność

Film „Sąsiedzi” nie ogranicza się jedynie do archiwaliów. Istotnym elementem produkcji jest analiza XXI-wiecznego banderyzmu. Reżyser wskazuje na rosnący kult liderów OUN - UPA we współczesnej Ukrainie – od corocznych marszów w Kijowie, po nazywanie ich nazwiskami ulic i stadionów.

W dokumencie wybrzmiewa mocny postulat: prawda o historii nie może czekać na „lepsze czasy”. Twórcy sprzeciwiają się tezie, że trwająca wojna z Rosją powinna uciszać dyskusję o braku przeprosin za ludobójstwo sprzed lat.

[ZT]54747[/ZT]

Filmowa kontynuacja literatury

Produkcja jest zwieńczeniem wieloletniej pracy Jacka Międlara, który od 2019 roku przeprowadził ponad 60 spotkań z ostatnimi świadkami tamtych wydarzeń.

Film powstał na kanwie serii książkowej „Sąsiedzi. Ostatni Świadkowie ukraińskiego ludobójstwa na Polakach”.

Misja dokumentu

Film i jego prezentacja ma być „pomnikiem trwalszym niż spiż”, upamiętniającym ofiary, o których oficjalna dyplomacja często boi się mówić wprost.