To już nie jest zwykły szkolny plac. SP 5 w Biłgoraju zmieniła się nie do poznania (FOTO, VIDEO)

Szkoła Podstawowa nr 5 w Biłgoraju zyskała nową przestrzeń. Ponad 6 mln zł na zielono-niebieską infrastrukturę

Szkoła to nie tylko budynek i sale lekcyjne. To także przestrzeń, w której dzieci odpoczywają, bawią się, uprawiają sport, uczą się współpracy i spędzają czas ze sobą. Właśnie taką filozofię przyjęto przy zagospodarowaniu terenu Szkoły Podstawowej nr 5 im. ks. Jana Twardowskiego w Biłgoraju. Inwestycja o wartości ponad 6 mln zł całkowicie zmieniła otoczenie placówki, łącząc funkcje edukacyjne, rekreacyjne i sportowe z rozwiązaniami służącymi zatrzymywaniu i wykorzystywaniu wody opadowej oraz rozwojowi zieleni.

Szkolny teren zmienił się nie do poznania

Zakończone prace inwestycyjne przy realizacji zadania „Zagospodarowanie terenu Szkoły Podstawowej Nr 5 im. ks. Jana Twardowskiego w Biłgoraju z uwzględnieniem rozwoju zielonej i zielono-niebieskiej infrastruktury” to przykład inwestycji, w której tradycyjne zagospodarowanie terenu połączono z rozwiązaniami odpowiadającymi na współczesne wyzwania związane ze zmianami klimatu.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"15938"}

Wartość wykonanych prac przekroczyła 6 mln zł. Projekt został współfinansowany ze środków Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej 2021–2027, w ramach Priorytetu FEPW.02 „Energia i klimat”, Działania 2.2 „Adaptacja do zmian klimatu”.

Głównym celem przedsięwzięcia była poprawa odporności Biłgoraja na zmiany klimatyczne i negatywne zjawiska pogodowe. W praktyce oznaczało to stworzenie przestrzeni, która z jednej strony będzie przyjazna dzieciom i młodzieży, a z drugiej – będzie lepiej reagowała na intensywne opady, suszę czy wysokie temperatury.

Efekt jest widoczny nie tylko w postaci nowych alejek, zieleni czy elementów małej architektury. Zmienił się sposób funkcjonowania całego terenu.

Woda deszczowa zamiast spływać, zostaje wykorzystana

Jednym z najważniejszych elementów inwestycji jest system gospodarowania wodą opadową. Na terenie szkoły powstały trzy podziemne zbiorniki retencyjne o łącznej pojemności 100 m³. Gromadzona w nich woda deszczowa może być następnie wykorzystywana do podlewania zieleni.

W ramach zadania wykonano również kompletny system automatycznego i ręcznego nawadniania, obejmujący m.in. nawadnianie kropelkowe i zraszanie. Powstała także kanalizacja deszczowa.

To rozwiązanie wpisuje się w ideę zielono-niebieskiej infrastruktury, w której woda opadowa nie jest traktowana wyłącznie jako problem wymagający jak najszybszego odprowadzenia. Przeciwnie – staje się zasobem, który można zatrzymać i ponownie wykorzystać.

Istotnym elementem inwestycji było także rozszczelnienie powierzchni utwardzonych. W miejsce części tradycyjnych, nieprzepuszczalnych nawierzchni zastosowano materiały umożliwiające infiltrację wody do podłoża.

Wykorzystano m.in. rozwiązania systemu VISIO ECO, pozwalające na naturalny obieg wody i jej odprowadzanie w głąb podbudowy w miejscu opadu.

Tysiące metrów kwadratowych nowych nawierzchni

Skala przeprowadzonych prac jest znaczna. W ramach inwestycji wykonano m.in.:

• 1359 m² ciągów pieszych i placów z kostki betonowej wodoprzepuszczalnej,
• 1124 m² „zielonej” nawierzchni z geokraty z tworzywa sztucznego na parkingach i placach,
• 2660 m² drogi pożarowej wzdłuż szkoły z nawierzchni z kostki betonowej wodoprzepuszczalnej,
• 679 m² wodoprzepuszczalnej nawierzchni mineralno-epoksydowej na alejkach w strefie lasu i atrium.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Nowe rozwiązania komunikacyjne zostały zaprojektowane również z myślą o osobach z niepełnosprawnościami. Wykonano schody terenowe oraz pochylnię, a w ramach inwestycji zadbano o likwidację barier architektonicznych.

Przebudowa objęła również układ komunikacyjny oraz drogę pożarową i dojazdy pożarowe dla budynku szkoły.

1770 nowych nasadzeń i 2,45 hektara terenów zielonych

Jednym z najbardziej widocznych efektów przedsięwzięcia jest rozbudowa i uporządkowanie terenów zielonych. W ramach prac wykonano nasadzenia zieleni w łącznej ilości 1770 sztuk, a rekultywacją objęto 2,45 ha terenów zielonych.

Projekt przewidywał także nasadzenia drzew średnich i małych - około 60 sztuk - oraz około 400 sztuk innego rodzaju roślinności, której zadaniem jest m.in. zatrzymywanie wody. Powstały również ogrody deszczowe i muldy chłonne, a także zielone ściany i konstrukcje wsporcze dla roślin.

To właśnie połączenie roślinności, odpowiednio zaprojektowanych nawierzchni i systemu retencji sprawia, że teren szkoły pełni dziś znacznie więcej funkcji niż klasyczny szkolny plac.

Szkoła podzielona na strefy

Nowa przestrzeń została pomyślana tak, aby mogły z niej korzystać dzieci o różnych zainteresowaniach i potrzebach.

::news{"type":"see-also","item":"68759"}

Jak podkreśla Teresa Bogdanowicz-Bordzań, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 5 im. ks. Jana Twardowskiego w Biłgoraju, rewitalizacja stworzyła przestrzeń podzieloną na wiele funkcjonalnych stref. - Rewitalizacja placu to jest inwestycja, która przyniosła nam wiele radości. Przede wszystkim dlatego, że cały plac jest podzielony na strefy. To właśnie różnorodność przestrzeni jest jednym z najważniejszych elementów całego przedsięwzięcia. Są miejsca przeznaczone do prowadzenia zajęć edukacyjnych, strefy rekreacyjne, przestrzenie sportowe, a także miejsce, w którym można korzystać z toru rowerowego - dodaje dyrektor.

Szkolny teren został więc zaprojektowany nie jako jedna, jednolita powierzchnia, ale jako zespół przestrzeni odpowiadających różnym aktywnościom.

Nauka, sport, odpoczynek i relacje

Ważną częścią projektu jest stworzenie warunków, w których uczniowie mogą spędzać czas nie tylko podczas lekcji wychowania fizycznego czy zajęć dydaktycznych.

Na terenie szkoły znalazły się ławki i miejsca do odpoczynku wśród zieleni. Przygotowano również stoliki do gry w szachy, a w tzw. zielonym zakątku mogą odbywać się zajęcia kreatywne.

Z kolei przestrzeń sportowa pozwala na prowadzenie aktywności ruchowej, a tor rowerowy daje dzieciom kolejną możliwość spędzania czasu na świeżym powietrzu.

Jak mówi dyrektor szkoły, to jest miejsce, gdzie dzieci będą odpoczywać, będą nawiązywać relacje, gdzie będą uprawiać sport, gdzie po prostu będą mogły się cieszyć z przestrzeni bardzo zielonej, bardzo rekreacyjnej i przede wszystkim bardzo pięknej.

Takie podejście ma znaczenie również z punktu widzenia codziennego życia szkoły. Przestrzeń między lekcjami może być miejscem odpoczynku, rozmowy i integracji, a nie tylko przejściem pomiędzy budynkiem i boiskiem.

Zielona przestrzeń także dla edukacji

Nowe zagospodarowanie terenu daje także możliwość prowadzenia zajęć poza tradycyjną klasą. Ogrody deszczowe, zieleń, strefa lasu, atrium czy zielony zakątek mogą stać się naturalnym zapleczem do prowadzenia zajęć przyrodniczych i ekologicznych. Dzieci mogą w praktyce obserwować, jak funkcjonuje retencja wody, dlaczego warto ograniczać powierzchnie nieprzepuszczalne i jak roślinność wpływa na mikroklimat.

W ten sposób infrastruktura staje się jednocześnie narzędziem edukacyjnym.

Komfort i bezpieczeństwo

Inwestycja objęła również elementy, które wpływają na codzienny komfort użytkowników. Wykonano nowe oświetlenie terenu szkoły, w tym energooszczędne oświetlenie zewnętrzne, szczególnie w części frontowej placu. Powstała kanalizacja teletechniczna, zmodernizowano ogrodzenie terenu szkoły od strony wschodniej i południowej wraz z bramami i furtkami.

Ujednolicono także rodzaj i kolorystykę nawierzchni placów oraz ciągów komunikacyjnych. Na terenie szkoły pojawiły się nowe elementy małej architektury - donice, pergole, ławki, kosze i stojaki rowerowe.

Przestrzeń dla tysięcy użytkowników

Z efektów inwestycji korzystają przede wszystkim uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej nr 5, ale nie tylko. Grupę docelową stanowią także inni użytkownicy korzystający z przyszkolnych obiektów sportowych oraz mieszkańcy Biłgoraja mieszkający w promieniu około 2 km od szkoły.

Według założeń projektu z placówki i innych obiektów przyszkolnych korzysta miesięcznie około 3 215 osób. Oznacza to, że inwestycja oddziałuje znacznie szerzej niż tylko na społeczność szkolną. Nowa przestrzeń jest częścią miejskiego otoczenia i ma znaczenie także dla mieszkańców pobliskich części Biłgoraja.

Inwestycja odpowiadająca na zmiany klimatu

Choć nowe ławki, alejki, zieleń i strefy rekreacyjne są najbardziej widoczne, istota projektu sięga znacznie głębiej. Ważnym założeniem było zwiększenie odporności miasta na zmiany klimatu i ekstremalne zjawiska pogodowe. W praktyce oznacza to m.in. zwiększenie możliwości zatrzymywania wody opadowej, ograniczenie powierzchni całkowicie nieprzepuszczalnych, rozwój zieleni oraz wykorzystanie rozwiązań, które pomagają zagospodarować wodę w miejscu jej wystąpienia.

Takie podejście nabiera znaczenia w sytuacji coraz częściej występujących gwałtownych opadów, okresów suszy i wysokich temperatur. Szkolny teren staje się więc przykładem tego, jak przestrzeń publiczna może łączyć funkcję społeczną, edukacyjną, rekreacyjną i środowiskową.

Od placu szkolnego do wielofunkcyjnej przestrzeni

Dziś teren Szkoły Podstawowej nr 5 trudno postrzegać wyłącznie jako szkolny plac.

To wielofunkcyjna przestrzeń, w której znalazło się miejsce zarówno na naukę, sport i rekreację, jak i odpoczynek czy integrację.

Jak podkreśla Teresa Bogdanowicz-Bordzań, ogromna powierzchnia terenu szkoły pozwoliła na stworzenie różnorodnych stref, dzięki którym uczniowie mogą korzystać z przestrzeni w rozmaity sposób. - To właśnie ta wszechstronność jest jednym z najważniejszych efektów inwestycji - przyznaje.

Ponad 6 mln zł przeznaczonych na zagospodarowanie terenu szkoły przełożyło się więc nie tylko na nowe nawierzchnie i infrastrukturę. Powstała przestrzeń, która ma służyć dzieciom i młodzieży każdego dnia - podczas lekcji, przerw, zajęć sportowych, odpoczynku i wspólnego spędzania czasu.