Dziś 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. 63 dni heroicznej walki o wolną Polskę

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

63 dni nieugiętej walki o wolność. Dziś mija 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego

Dziś, 1 sierpnia 2026 roku, przypada 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego – największego zrywu wolnościowego w okupowanej przez Niemców Europie. 31 lipca 1944 roku gen. Tadeusz Komorowski „Bór” wydał dowódcy Okręgu AK Warszawa-Miasto płk. Antoniemu Chruścielowi „Monterowi” historyczny rozkaz o rozpoczęciu zbrojnej walki 1 sierpnia o godzinie 17.00. Przypominamy tragiczne i heroiczne kalendarium 63 dni zrywu.

Do walki stanęło około 40-45 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej, słabo uzbrojonych, ale napędzanych pragnieniem wolności po latach brutalnej niemieckiej okupacji.

Pierwsze dni zrywu: Godzina „W” i pierwsze sukcesy (1 - 5 sierpnia)

Wybuch zbrojnego powstania 1 sierpnia o godz. 17.00 (z pierwszymi strzałami na Żoliborzu już około godziny 14.00) zaskoczył niemiecki garnizon, choć powstańcy dysponowali mocno ograniczonym uzbrojeniem.

1 sierpnia: Powstańcy zdobyli m.in. hotel „Victoria” (gdzie urządzono kwaterę „Montera”) oraz gmach „Prudentialu” – najwyższy budynek w mieście (68 m), na którym zawisła polska flaga.

2 - 3 sierpnia: Opanowano Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych, Elektrownię Warszawską, Pałac Krasińskich oraz Dworzec Pocztowy. Ukazał się pierwszy numer „Biuletynu Informacyjnego”.

5 sierpnia: Żołnierze AK wyzwolili obóz koncentracyjny „Gęsiówka”, uwalniając 348 Żydów.

Niemiecka odpowiedź była natychmiastowa i wysoce okrutna. Dowódca SS Heinrich Himmler nakazał zrównać miasto z ziemią i bezwzględnie wymordować wszystkich mieszkańców. Na Woli brygada SS Dirlenwangera zamordowała w ciągu kilku dni od 20 do 40 tysięcy cywilów.

„Halo, tu Błyskawica!”

8 sierpnia z gmachu PKO po raz pierwszy nadano audycję powstańczej radiostacji „Błyskawica”, która stała się głosem walczącej stolicy słyszanym w świecie. Rozwinęła się harcerska poczta polowa, a w kinie „Palladium” wyświetlano kroniki filmowe „Warszawa walczy”.

Mimo lokalnych sukcesów, takich jak zdobycie po zaciętych walkach gmachu PAST-y (20 sierpnia) czy podstacji telefonów (Małej PAST-y), pętla wokół powstańców zaciskała się. Niemcy systematycznie opanowywali kolejne dzielnice - Wolę, Ochotę oraz Stare Miasto. W walkach ginęli poeci i elitarna młodzież, m.in. Krzysztof Kamil Baczyński (4 sierpnia) czy Tadeusz Gajcy (16 sierpnia).

::news{"type":"see-also","item":"66779"}

Upadek Starego Miasta i wykrwawianie dzielnic (wrzesień 1944)

2 września, po ponad miesiącu niszczycielskich bombardowań i natarć, nastąpiła kapitulacja Starego Miasta. Powstańcy ewakuowali się kanałami do Śródmieścia i na Mokotów.

W kolejnych tygodniach wróg odcinał i niszczył kolejne bastiony oporu: Powiśle, Czerniaków, Sadybę i Mokotów. Próby wsparcia powstania ze strony 1. i 3. Dywizji Piechoty Ludowego Wojska Polskiego z prawego brzegu Wisły zakończyły się krwawym niepowodzeniem i ogromnymi stratami. Zrzuty alianckie (brytyjskie, polskie i amerykańskie) były niewystarczające, a wojska sowieckie stały bezczynnie na drugim brzegu rzeki.

::news{"type":"see-also","item":"66590"}

Kapitulacja po 63 dniach samotności (okres 1 - 5 października)

Wobec wyczerpania zapasów żywności, amunicji, braku wody oraz zniszczenia większości zabudowy miasta, dalszy opór groził całkowitą zagładą pozostałych przy życiu cywilów.

2 października 1944 r.: W Ożarowie podpisano „Układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie”. Żołnierzom AK przyznano prawa kombatanckie.

3 października: Gen. Tadeusz Komorowski „Bór” wydał pożegnalny rozkaz do żołnierzy, a Komendantem Głównym AK został gen. Leopold Okulicki „Kobra”.

5 października: Blisko 12 tysięcy powstańców trafiło do niemieckiej niewoli.

Podczas 63 dni Powstania Warszawskiego poległo około 18 tysięcy powstańców, a około 150 - –200 tys. cywilów straciło życie w egzekucjach i bombardowaniach. Miasto zostało w ponad 80% zburzone, jednak etos i pamięć o bohaterach 1944 roku stanowią do dziś jeden z fundamentów polskiej tożsamości i niepodległości.

::addons{"type":"alert"}

Uroczystości w Biłgoraju

Uroczystości w Biłgoraju odbędą się 1 sierpnia 2026 roku, popołudniu. Od godzinie 15:00 w Parku Solidarności, obok pomnika AK puszczane będą piosenki Powstańczej Warszawy. O godzinie 16:00 celebrowana będzie, w kościele pw. św. Jerzego, Msza święta. Po Eucharystii nastąpi przemarsz uczestników uroczystości pod pomnik Żołnierzy Armii Krajowej (Park Solidarności).

Punktualnie o godzinie 17:00 w Godzinę „W” zawyją syreny i rozpocznie się część oficjalna rocznicowych obchodów.