Pamięć silniejsza niż ogień. Mieszkańcy Majdanu Starego oddali hołd ofiarom pacyfikacji

W niedzielę, 5 lipca 2026 roku, społeczność Majdanu Starego w gminie Księżpol oraz całego regionu zgromadziła się, aby wspólnie uczcić pamięć rodaków zamordowanych w lipcu 1943 roku. Uroczystości religijno-patriotyczne były wyrazem niezłomnej pamięci o ofiarach jednej z najbrutalniejszych pacyfikacji na Zamojszczyźnie.

Obchody rozpoczęły się od uroczystej Mszy świętej, sprawowanej w intencji ofiar tej tragicznej zbrodni. Po wspólnej modlitwie uczestnicy udali się pod miejscowe pomniki upamiętniające tamte wydarzenia, gdzie złożono wieńce, kwiaty i zapalono znicze. W ten sposób oddano hołd 75 mieszkańcom wsi, którzy stracili życie z rąk niemieckich okupantów oraz ich ukraińskich kolaborantów.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"15410"}

Tragiczny lipiec 1943 roku

Pacyfikacja Majdanu Starego, która rozegrała się 2 i 3 lipca 1943 roku, nie była przypadkowym aktem przemocy, lecz precyzyjnie zaplanowanym elementem niemieckiej akcji wysiedleńczo-pacyfikacyjnej o kryptonimie „Werwolf”.

Wczesnym rankiem 2 lipca wieś została szczelnie otoczona przez oddziały niemieckiej żandarmerii, SS oraz ukraińskich ochotników z SS Galizien. Niemcy rozpoczęli masowe wysiedlenia, wywożąc ocalałych do obozu przejściowego, a stamtąd do obozu koncentracyjnego na Majdanku oraz na roboty przymusowe w głąb III Rzeszy.

::news{"type":"see-also","item":"66530"}

Prawdziwe apogeum brutalności nastąpiło jednak kolejnego dnia, 3 lipca, kiedy do wsi wkroczyła ekspedycja karna. Szukając pretekstu w postaci rzekomej współpracy mieszkańców z polską partyzantką (AK, BCh, GL), oprawcy podpalili zabudowania, a bezbronnych ludzi spędzili na pobliską łąkę.

Okrucieństwo, które przeraża do dziś

Mężczyzn oraz kobiety z dziećmi ustawiono oddzielnie. Skrajna bezwzględność napastników zszokowała nawet na tle innych zbrodni wojennych tamtego okresu. Mężczyzn powiązano powrozami za szyje i rozstrzelano z karabinu maszynowego. Chwilę później ten sam los spotkał klęczące kobiety i dzieci. Rannych bezlitośnie dobijano. Z całej masakry ocalały zaledwie cztery kobiety.

Bilans niemiecko-ukraińskiej zbrodni w Majdanie Starym:

• 75 zamordowanych mieszkańców (w tym 26 zidentyfikowanych kobiet i 16 dzieci),
• Najmłodsza ofiara miała zaledwie 2 miesiące, najstarsza - 81 lat,
• 76 doszczętnie spalonych gospodarstw (wieś zniszczona w 75%),
• Ograbieny i sprofanowany kościół parafialny.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Dziedzictwo Zamojszczyzny

Wysiedlenia na Zamojszczyźnie, sterowane przez dowódcę SS Odilo Globocnika, miały na celu całkowite usunięcie stąd około 100 tysięcy Polaków i zastąpienie ich niemieckimi kolonistami. Choć polski ruch oporu stawiał zacięty, zbrojny opór, cena, jaką zapłaciła ludność cywilna takich wsi jak Majdan Stary, była dramatycznie wysoka.

Niedzielne uroczystości z 5 lipca 2026 roku pokazują, że czas nie zaciera śladów przeszłości. Pamięć o niewinnych ofiarach i dramacie „Dzieci Zamojszczyzny” pozostaje fundamentem tożsamości narodowej i lokalnej mieszkańców powiatu biłgorajskiego.