Ocalić od zapomnienia. 83. rocznica tragicznych wydarzeń w Luchowie i Tarnogrodzie

Minęły 83 lata od dramatycznych wydarzeń, które na zawsze zmieniły losy mieszkańców powiatu biłgorajskiego. 29 czerwca 2026 roku społeczność gminy Tarnogród spotkała się, aby wspólnie uczcić pamięć ofiar niemieckiej akcji eksterminacyjno-wysiedleńczej z lata 1943 roku. Tragedia, która dotknęła Luchów Górny, Luchów Dolny oraz sąsiednie miejscowości, do dziś pozostaje żywą raną w lokalnej świadomości.

Wspólna modlitwa i pamięć pokoleń

Oficjalne uroczystości zgromadziły Władze Samorządowe gminy Tarnogród, przedstawicieli Kół Gospodyń Wiejskich, Ochotniczych Straży Pożarnych oraz licznie przybyłych mieszkańców. Centralnym punktem obchodów była msza święta odprawiona przez proboszcza parafii, ks. Waldemara Dudzińskiego, który w wygłoszonym słowie podkreślił wagę chrześcijańskiej pamięci i przebaczenia, ale też obowiązek pielęgnowania historycznej prawdy.

::news{"type":"see-also","item":"66269"}

Po nabożeństwie delegacje złożyły kwiaty i zapaliły symboliczne znicze w miejscach pamięci:

• Przy pomniku usytuowanym między Luchowem Górnym a Dolnym,
• Na zbiorowej mogile ofiar terroru na miejscowym cmentarzu.

W obchody aktywnie włączyło się najmłodsze pokolenie. W niedzielę, 28 czerwca, uczniowie oraz nauczyciele Szkoły Podstawowej w Luchowie Dolnym przygotowali przejmującą akademię patriotyczną. Poprzez wiersze i pieśni przypomnieli o koszmarze wojny, dając wyraz temu, że pamięć o tamtych dniach nie przeminie wraz z odejściem ostatnich świadków.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Czarny czerwiec 1943 roku: Jak wyglądała pacyfikacja?

Niemiecki terror na terenie powiatu biłgorajskiego rozpoczął się na dobre 24 czerwca 1943 roku. Brutalna machina wysiedleńcza obejmowała kolejno: Majdan Nowy, Smólsko Małe i Duże, Wolę Różaniecką, Różaniec, a 29 czerwca dotarła do Luchowa Dolnego i Górnego.

Według zachowanych dokumentów Państwowego Archiwum w Lublinie, z terenu miasta i gminy Tarnogród wysiedlono łącznie aż 2629 osób. Wsie Luchów Dolny, Luchów Górny oraz Jastrzębiec zostały wysiedlone niemal całkowicie. W sąsiedniej Woli Różanieckiej pozwolono zostać zaledwie trzem polskim rodzinom.

::news{"type":"see-also","item":"66299"}

Dzień później, 30 czerwca 1943 roku o godzinie 5:00 rano, dramat dotknął sam Tarnogród. Gestapowcy bezwzględnie spędzili ludność na rynek. Świadkowie tamtych wydarzeń wspominali po latach, że towarzyszył im paraliżujący strach – przed oczami mieli brutalne egzekucje, jakich naziści dokonali jesienią poprzedniego roku na lokalnej społeczności żydowskiej. Wszyscy czuli, że stoi przed nimi widmo wyroku śmierci.

Droga przez mękę wysiedlonych mieszkańców: Tarnogród/Luchów - Lubaczów (stacja) - Obóz w Bełżcu - Obóz w Zwierzyńcu - Majdanek / Zamość - Praca przymusowa w III Rzeszy Niemieckiej.

Większość mieszkańców wywieziono w wagonach towarowych. Po kilkudniowym pobycie w nieludzkich warunkach w obozie przejściowym w Zwierzyńcu, trafiali do obozu koncentracyjnego na Majdanku lub do Zamościa, skąd ostatecznie transportowano ich na niewolniczą pracę przymusową w głąb Rzeszy. Ich opuszczone gospodarstwa zostały natychmiast zajęte przez okupanta.