::addons{"type":"facebook-encouragement"}

9 kwietnia 2026 roku Biłgorajskie Centrum Kultury stało się miejscem szczególnej lekcji historii. Podczas projekcji cyklu dokumentalnego „Genocidum Atrox” w reżyserii Jacka Międlara, mieszkańcy miasta mogli usłyszeć głos tych, których przez dekady próbowano uciszyć – ostatnich świadków ludobójstwa na Kresach Wschodnich.

Świadectwo „okrutne i dzikie”

Tytuł serii, łacińskie „Genocidum atrox”, oznacza ludobójstwo straszne, okrutne i dzikie. Słowa te bez zbędnych eufemizmów oddają skalę brutalności, z jaką mniejszość polska na Wołyniu oraz w Małopolsce Wschodniej była traktowana przez ukraińskich sąsiadów w latach 1939 - 1947.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"14805"}

Dokument Jacka Międlara to efekt pracy trwającej od 2019 roku. Reżyser dotarł do kilkudziesięciu ostatnich żyjących świadków tamtych wydarzeń. Ich relacje, pełne bólu i trudnych wspomnień, tworzą poruszający obraz tragedii, która rozegrała się na terenach II Rzeczypospolitej. Dla autorów i bohaterów film jest czymś więcej niż tylko zapisem wideo – to swoisty „pomnik trwalszy niż ze spiżu”, wzniesiony ku czci pomordowanych.

Walka o prawdę historyczną

Film w sposób bezkompromisowy rozprawia się z próbami relatywizowania zbrodni. Twórcy stają w kontrze do narracji, które próbują sprowadzać ludobójstwo jedynie do poziomu symetrycznego konfliktu zbrojnego lub - co gorsza - gloryfikować sprawców.

::news{"type":"see-also","item":"60520"}

Projekcja w Biłgoraju przypomniała, że prawda historyczna, choć bolesna, jest jedynym trwałym fundamentem, na którym można budować sprawiedliwość i autentyczne pojednanie. Film burzy mur przemilczenia, pokazując, że pamięć o ofiarach jest naszym wspólnym obowiązkiem.

Tragiczny bilans Wołynia

Rzeź wołyńska, której kulminacja przypadła na lato 1943 roku, była zaplanowaną eksterminacją ludności polskiej dokonaną przez nacjonalistów ukraińskich z OUN - UPA, często przy aktywnym wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Choć głównym celem ataków byli Polacy zamieszkujący ówczesne województwo wołyńskie, ofiarami mordów padali także przedstawiciele innych narodowości: Rosjanie, Żydzi, Ormianie, Czesi, a także ci Ukraińcy, którzy odmawiali udziału w zbrodni lub pomagali swoim polskim sąsiadom. Dokładna liczba ofiar do dziś pozostaje przedmiotem badań historyków, jednak bilans tej „dzikiej” zbrodni liczy dziesiątki tysięcy istnień.

„Genocidum atrox” to nie tylko film. To żywe świadectwo, które ma ocalić pamięć przed zapomnieniem i przypomnieć przyszłym pokoleniom cenę prawdy.