Zagłada Biłgorajskich Żydów. Kolejna listopadowa rocznica

Listopad 1942 roku zapisał się w historii Biłgoraja jako czas ostatecznej eksterminacji społeczności żydowskiej. W ramach niemieckiej Akcji „Reinhardt” - mającej na celu fizyczną zagładę Żydów w Generalnym Gubernatorstwie – w ciągu zaledwie kilku dni zlikwidowano otwarte getto.

Tragedia biłgorajskich Żydów, których społeczność w 1939 roku liczyła ponad 5000 osób, osiągnęła apogeum jesienią 1942 roku. 

Chronologia niemieckich zbrodni: 2 - 4 Listopada 1942

Choć terror wobec ludności polskiej, także pochodzenia żydowskiego trwał od początku wojny, z masowymi egzekucjami dokonywanymi pod najmniejszym pretekstem, ostateczna likwidacja getta w którym zgromadzono biłgorajskich Zadów, rozpoczęła się 2 listopada 1942 roku.

2 listopada: Rozpoczęła się akcja likwidacyjna głównego, otwartego getta. Żydzi, z wyjątkiem nielicznej grupy rzemieślników (około 70 osób) przeniesionej do małego getta zamkniętego, zostali zebrani i brutalnie potraktowani przez SS-manów, policję rezerwy i wachmanów z Trawnik. Wielu zamordowano na miejscu, a zebranych uwięziono w barakach na terenie starego cmentarza żydowskiego.

3 listopada: Tysiące Żydów z Biłgoraja oraz okolicznych miejscowości (w tym Tarnogrodu, Goraja, Krzeszowa i Frampola) - zostało zmuszonych do marszu do stacji kolejowej w Zwierzyńcu.

4 listopada: Ostatnie wagony towarowe, wypełnione deportowanymi, wyruszyły ze Zwierzyńca do obozu zagłady w Bełżcu. Tego samego dnia doszło do jednej z najbardziej makabrycznych egzekucji: żydowscy pacjenci Szpitala Powiatowego zostali rozstrzelani za ogrodzeniem szpitala i tam pogrzebani.

[ZT]57749[/ZT]

Ostatni akt: Likwidacja getta szczątkowego

Po listopadowej deportacji w Biłgoraju pozostała jedynie niewielka grupa, zgromadzona w zamkniętym getcie, głównie rzemieślnicy i ich rodziny. Przez kolejne miesiące Niemcy kontynuowali metodyczne poszukiwania ukrywających się Żydów - około 300 osób rozstrzelano na terenie cmentarza żydowskiego na Piaskach.

Ostateczny cios nastąpił w styczniu 1943 roku (7, 10 lub 15 stycznia), kiedy zlikwidowano getto szczątkowe. Większość jego mieszkańców rozstrzelano, a jedynie niewielką grupę młodych mężczyzn wysłano do obozu w Zamościu. Nielicznym, którzy ukrywali się w kryjówkach i dzięki pomocy Polaków udało się przetrwać