Przez Covid-19 to jest inne święto. Pandemia ogranicza wykłady otwarte ale nie zabrania pisania i mówienia o symbolach narodowych. -Proszę pamiętać jedno jedyne ważne zdanie, które legło u podstaw naszych barw narodowych: Kokardę narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego to jest kolor biały z czerwonym - mówi pułkownik Marek Kwiecień, wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Weksylologicznego, wykładowca Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej im. Jana Zamoyskiego w Zamościu, Ambasador “Dobrej Flagi”.

Portal bilgoraj.com.pl: Jak wygląda polska fraa wie każdy obywatel Rzeczpospolitej. NIe każy już wie co symbolizują jej kolory i skąd się wzięły...
Marek Kwiecień: Każdy Polak zna wygląd polskiej flagi oraz wie, że polskie barwy są biało-czerwone. Niewielu Polaków wie jednak, jaka jest geneza polskich barw narodowych. Siedzi ciągle jeszcze w nas narracja zakorzeniona w sferze poetyki patriotycznej i niepodległościowej. Każda flaga coś o państwie mówi. Przykład charakterystyczny z ostatnich dni. Kapitol i flaga USA. Białe gwiazdki na błękitnym tle symbolizują aktualną ilość stanów. 13 poziomych pasów (7 czerwonych i 6 białych) symbolizuje pierwszych trzynaście brytyjskich kolonii, które utworzyły podwaliny Stanów Zjednoczonych. Zatem na fladze USA mamy teraźniejszość (gwiazdki) i przeszłość (pasy). Dlatego pytam: dlaczego flaga Rzeczypospolitej nie może przemawiać do Polaków informując ich co biel i czerwień mówią, co symbolizują?

Powstanie listopadowe i ważna data w historii polskich barw narodowych, 7 lutego 1831 roku…
To 190 lat temu wszystko się zaczęło. Na wniosek Walentego Zwierkowskiego, deputowanego z VII Cyrkułu z Warszawy Sejm Królestwa Polskiego podjął uchwałę: „Izba Senatorska i Poselska, po wysłuchaniu wniosków Komisyi sejmowych, zważywszy potrzebę nadania jednostajnej oznaki, pod którą winni łączyć się Polacy, postanowiły i stanowią:
Art. 1. Kokardę narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to jest kolor biały z czerwonym.
Art. 2. Wszyscy Polacy, a mianowicie Wojsko Polskie, te kolory nosić mają w miejscu, gdzie takowe oznaki dotąd noszonymi były. Przyjęto na posiedzeniu Izby Poselskiej dnia 7 lutego 1831 roku”.

Ta ustawa była pierwsza, która normowała kwestie polskich barw narodowych i w zgodzie z prawidłami heraldyki odwoływała się do tradycji Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Odwoływała się do Unii w Krewie (14 sierpnia 1385 roku) gdzie powstało nowe państwo i ten fakt trzeba było uwidocznić w nowym herbie. Samotny dotąd Orzeł Biały na czerwonym tle tarczy herbowej dostał sąsiedztwo litewskiej Pogoni - to jest białego jeźdźca na białym koniu, także na czerwonej tarczy herbowej. Podsumowując: biel pochodzi od bieli Orła, będącego godłem Polski, i bieli Pogoni, rycerza galopującego na koniu, będącego godłem Litwy. Oba te godła znajdują się na czerwonych tłach tarcz herbowych.

Jaka jest tradycja polskich barw?
190 lat temu, Walenty Zwierkowski podczas obrad Sejmu powstania listopadowego złożył wniosek o kokardzie biało - czerwonej i uzasadniał: „Mam zaszczyt proponować kokardę narodową, złożoną z koloru czerwonego i białego na znak, iż Orzeł biały w czerwone polu jest herbem odradzającej się naszej Ojczyzny". Udało mu się przekonać posłów. Sejm przyjął uchwałę, że: „Kokardę Narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to jest kolor biały z czerwonym". Nasze barwy narodowe mają pochodzenie heraldyczne jako jedne z nielicznych w świecie. Ważne, pochodzą nie od jednego herbu, a od dwóch, Polski i Litwy, umieszczonych na jednej tarczy. Ten herb symbolizował Rzeczpospolitą przez ponad 400 lat...

Dopytam jeszcze o Walentego Zwierkowskiego i jego rodową siedzibę...
Rozmawialiśmy kilkakrotnie o tej kwestii. W pałacu w Białej Wielkiej powinno powstać Muzeum Barw Narodowych i Flagi Polski. Pisaliśmy w tej sprawie do prezydenta, premiera, marszałków Sejmu i Senatu, posłów i senatorów oraz marszałka województwa śląskiego. Niestety, także Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówiło odkupienia dworku w Białej Wielkiej. Wspiera nas w tym projekcie znamienita postać Leszek Rodziewicz, pomysłodawca i autor Dnia Flagi Rzeczypospolitej. Walenty Zwierkowski został całkowicie zapomniany. 15 grudnia 2020r. minęła w ciszy i zapomnieniu 161 rocznica śmierci Walentego Zwierkowskiego! Przypomnę jeszcze raz, Walenty Zwierkowski to deputowany na Sejm Królestwa Polskiego z VII Cyrkułu z Warszawy, to żołnierz pułku szwoleżerów Kozietulskiego, uczestnik wojen napoleońskich, który całym swym sercem i życiem służył Rzeczypospolitej.  Jego podpis jako Sekretarza Sejmu widnieje na oryginale uchwały Sejmu z dnia 7 dnia 1831 roku. Jego nazwisko powinno być znana powszechnie a nie ma nawet swojej ulicy, a wybudowany w XVIII wieku dworek w Białej Wielkiej w gminie Lelów pod Częstochową, w którym mieszkał, ulega ruinie. Major Zwierkowski mieszkał w tym dworku w latach 1815 - 1832. Został ranny w 1809 roku w bitwie pod Wagram. Potem wycofał się ze służby. Został posłem na Sejm Królestwa Polskiego. Po klęsce powstania listopadowego wyjechał do Francji, gdzie zmarł w 1859 roku. A może w Biłgoraju o nazwie ulicy Walentego Zwierkowskiego pomyślicie?

Był też ważny a mało znany fakt w powstaniu styczniowym…
Dla Biłgoraja istotny. Biłgoraj posiada organizację, członków Ligi Morskiej i Rzecznej. Jesteśmy w roku 158. rocznicy Powstania Styczniowego. Rozporządzeniem Rządu Tymczasowego w 1864 roku ustanowiono wzór bandery: "dwukolorowa, biała i amarantowa, z herbem państwa takim, jakiego Rząd Państwowy na pieczęciach swych używa" dla mającej operować na Morzu Czarnym powstańczej floty polskiej, która jednak nigdy nie powstała. Było to weksylium utworzone z dwóch pasów - białego i amarantowego, z herbem (z Orłem Białym, litewską Pogonią i św. Michałem Archaniołem - patronem Rusi Kijowskiej) umieszczonym na białym pasie. Replikę bandery wykonała Marynarka Wojenna RP. W dziejach polskich weksyliów narodowych było to pierwsze weksylium o barwach biało - czerwonych ułożonych w pas. "Czerwona" bo był to amarant, a amarant nie jest czerwienią - jest to bowiem barwa z grupy fioletów. Amarant nierozłącznie związany jest z barwą munduru polskiego żołnierza. Jest on kanoniczną barwą kawalerii polskiej!

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku trzeba było ustanowić narodowe symbole – godło i flagę?
Rzeczpospolita staje przed koniecznością ustanowienia swoich symboli. Podczas 83 posiedzenia Sejmu Ustawodawczego 1 sierpnia 1919 roku poseł ks. Kazimierz Lutosławski mówił m. in. „Z chwilą, gdy się tylko otwarła możliwość jawnego wyznawania czci dla godeł narodowych i barw, pokrył się kraj ich podobiznami. Flagi narodowe powiewały na naszych domach tygodniami i miesiącami całymi niekiedy. (...) Ale proszę Panów, piękny ten odruch powszechnej czci z łatwością zmienić się może i w oczach naszych się zmienia na lekceważenie, które z poniewierką blisko graniczy. Dlatego z radością powitała komisja konstytucyjna i opina publiczna wniosek Rządu, ażeby ustalić ustawodawcze godła i barwy narodowe”.

Opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 28 sierpnia 1919 roku wzory państwowych symboli Rzeczpospolitej były monochromatyczne, czarno - białe, zaś ustawa nie określiła, jaki odcień czerwieni ma mieć polska flaga, choć w projekcie wspominano o cynobrze. Do dziś trwają dyskusje nad odcieniem czerwieni na dzisiejszej polskiej fladze. Proszę pamiętać, pierwotnym odcieniem czerwieni w polskiej barwie narodowej jest karmazyn (odcień ciemnej czerwieni z domieszką błękitu), stanowiący symbol dostojeństwa i bogactwa, a zarazem uważany za najszlachetniejszy z kolorów.

Barwy narodowe a flagi. Jakie dzielą je różnice?
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej to prostokątny biało - czerwony płat tkaniny o proporcjach – 5:8. Trzeba pamiętać, że pasy biały i czerwony muszą być równej szerokości. Biel jest u góry, ponieważ w naszej heraldyce ważniejszy jest kolor godła niż tła.

Wracając do odpowiedzi na pytanie, jeśli kupujemy Biało - Czerwoną np. o wymiarach 100 cm na 140 cm to nie jest to flaga Rzeczypospolitej (nie ma wymaganych proporcji 5:8), lecz barwy narodowe. Barwy narodowe Rzeczypospolitej różnią się tym od flagi państwowej Rzeczypospolitej, że nie mają określonych proporcji. Pamiętać jednak trzeba, że szerokość obu pasów bieli i czerwieni musi być równa! Ale ważna uwaga, na fladze nie wolno umieszczać ani przyczepiać do niej żadnego napisu, znaku, litery, słowa, liczby czy jakiegokolwiek rysunku. Flaga nie jest tablicą informacyjną! Podsumowując, barwy narodowe choć stanowią też składową flagi Rzeczypospolitej, to nie to samo co flaga Rzeczypospolitej!

Czytaj także: 10 samorządów naszego powiatu otrzyma od rządu maszt z flagą państwową

Bardzo dziękuję za rozmowę.
Dziękuję także. I gratuluję finału akcji #PodBiałoCzerwoną, projektu sfinansowania przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zakupu masztów i flag w każdej z gmin w Polsce, której mieszkańcy dołączą do projektu. Swój znaczący udział macie Państwo jako biłgoraj.com.pl

Foto: bilgoraj.com.pl i archiwum prywatne Marek Kwiecień