81. rocznica zakończenia II wojny światowej. Między historią a współczesną symboliką

8 maja 1945 roku Europa odetchnęła z ulgą. Po blisko sześciu latach najkrwawszych walk w historii kontynentu, III Rzesza podpisała bezwarunkową kapitulację. Dziś obchodzimy 81. rocznicę tego wydarzenia - momentu, który przyniósł koniec nazistowskiego terroru, ale dla Polski stał się początkiem nowej, trudnej drogi pod sowiecką dominacją.

Spór o datę i polska droga do 8 maja

Przez dekady w Polsce, zgodnie z radziecką wykładnią, zwycięstwo świętowano 9 maja. Zmiana nadeszła dopiero w 2015 roku, kiedy Sejm RP ustanowił 8 maja Narodowym Dniem Zwycięstwa. Decyzja ta miała wymiar symboliczny i historyczny – odrzucono narzuconą przez ZSRR narrację. Jak podkreślano w uzasadnieniu ustawy, dla państw zajętych przez Armię Czerwoną, w których zainstalowano niedemokratyczne systemy, trudno mówić o pełnym „triumfie wolności”.

::news{"type":"see-also","item":"63174"}

Biłgoraj: Hołd w cieniu współczesnej wojny

W Biłgoraju od 5 lat nie ma oficjalnych obchodów zakończenia II wojny światowej. Przed 2022 rokiem, była Msza święta w intencji ofiar, pzremarsz pod pomnik na Placu Wolności, referat historyczny i złożenie kwiatów.

Tegoroczne obchody mają skromny, symboliczny charakter. To kontynuacja decyzji podjętej w 2022 roku przez ówczesnego burmistrza Janusza Rosłana, który po agresji Rosji na Ukrainę zawiesił oficjalne uroczystości. Nowy burmistrz, Wojciech Gleń, zdaje się, że podtrzymuje tę linię. Krzysztof Rzeźnik z Urzędu Miasta poinformował, że włodarz w wąskim gronie złoży kwiaty przy pomniku na Placu Wolności, oddając hołd ofiarom. Nie będzie oficjalnego ceremoniału.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Kulisy kapitulacji: Wyścig z czasem i Stalinem

Historia zakończenia walk w Europie to pasjonujący thriller dyplomatyczny. Po samobójstwie Hitlera, władzę przejął admirał Karl Doenitz. Jego celem było zawieszenie broni na zachodzie, by jak najwięcej żołnierzy i cywilów mogło uciec przed Armią Czerwoną do niewoli amerykańskiej lub brytyjskiej.

Pierwszy akt kapitulacji podpisano w Reims 7 maja o 2:41 nad ranem. Jednak Józef Stalin nie uznał tego dokumentu. Zażądał powtórzenia ceremonii w zdobytym Berlinie, by podkreślić decydującą rolę Związku Sowieckiego. Ostatecznie drugi raz akt podpisano 8 maja o godzinie 23:01 czasu środkowoeuropejskiego (w Moskwie był to już 9 maja).

::news{"type":"good-news-day","item":"64142"}

Bilans tragedii

Choć w Europie zapanował pokój, II wojna światowa trwała na Dalekim Wschodzie aż do 2 września 1945 roku. Globalny konflikt pochłonął ponad 50 milionów istnień. Dziś, wspominając 8 maja, nie tylko czcimy zwycięstwo nad faszyzmem, ale przede wszystkim wspominamy miliony ofiar i wyciągamy wnioski z historii, która - jak pokazują wydarzenia za naszą wschodnią granicą - wciąż potrafi być boleśnie aktualna.