W auli domu weselnego przy ul. Włosiankarskiej w Biłgoraju, w deszczowe popołudnie 22 kwietnia zgromadziło się ok. 200 osób by wysłuchać prelekcji „Profesora od Wycinków Prasowych”. Przyszli by – jak powiedział nam jeden z uczestników pan Czesław Dolina – podładować akumulatory i umocnić jedność rozbitej przez służby specjalne Prawicy.

Prelekcja Jerzego Nowaka skupiała się na zagrożeniach, przed jakimi staje dziś Polska, odwoływał się w swym wystąpieniu do książki Grossa Strach oraz oczerniających Polskę i Polaków wystąpieniach gmin żydowskich działających w USA, a dotyczących w sposób szczególny kwestii restytucji majątków żydowskich.

Sprawa stosunków polsko – żydowskich i oskarżenia o antysemityzm rzucają się cieniem na całe środowisko polskiej konserwatywnej Prawicy związanej w dużej mierze ze środowiskiem Radia Maryja.

Wystąpienie prof. Nowaka oparte w dużej mierze na cytatach z prasy i książek ciężko nazwać nienawistnym czy antysemickim. Niemożliwym jest zarzucenie Nowakowi też antysemickich, antyniemieckich, czy wręcz antyeuropejskich, gdyż w swych wystąpieniach podpiera się fragmentami wypowiedzi innych konfrontując je z wystąpieniami strony przeciwnej. Prof. Nowakowi nie można odmówić wielkiej erudycji i ogromnego potencjału intelektualnego. Jego wystąpienie w Biłgoraju, choć wielowątkowe i nieco chaotyczne – niektóre kwestie z tego samego punktu widzenia były podejmowane kilkukrotnie – było bardzo sugestywne i ciekawie. Cześć argumentów myślę, że była do przyjęcia nawet dla jego oportunistów. Bo i trudne kwestie żydowskie, pojawiają się w historii Polski, ale historia naszego narodu zna także chwile, za które możemy być wdzięczni naszym przodkom, na których trzeba by było opierać budowanie nowych relacji z narodem żydowskim – zaznaczał Nowak.

Z pewnością jednostronne patrzenie na pewne sprawy i fakty prowadzi do poważnego zakłamania historii. Unilateralne postrzeganie wydarzeń bez głębszej refleksji, bez skonfrontowania faktów z osobami myślącymi inaczej prowadzi do wypaczenia historii.
A od tego tylko krok do niesnasek, wzajemnych animozji, do wrogości. Konsekwencją tego jest hermetyczne zamknięcie się na głos z zewnątrz i zawłaszczenia historii, oparte na przekonaniu, że tylko ja mam rację tylko mój punkt widzenia jest słuszny. Rzetelne badanie dziejów i łączące się z tym patrzenie na społeczeństwo i jego sytuację wymaga spojrzenia wielowątkowego, dopuszczającego do głosu przeciwników i osoby myślące inaczej. Zauważa się niestety w dyskusjach prowadzonych w naszym kraju jedną zdaje się słuszną drogę: kto nie jest z nami ten przeciwko nam. Stąd oskarżenia jednych o antysemityzm i eurosceptycyzm a drugich o lewicowość, relatywizm moralny i działanie na szkodę Polski.

Zdaje się, że w dobie pluralizmu rację bytu mają tak jedni jak i drudzy. O taką chyba wolność, o wolność dla wszystkich walczyli nasi ojcowie. W wypowiedzi prof. Nowaka zabrakło tego pluralistycznego spojrzenia na innych. Ograniczył się on jedynie do zbijania ich argumentów i wytykania błędów oraz oskarżeń o działania sprzeczne z duchem chrześcijańsko – narodowym. Niepotrzebne zdają się też być wstawki mające na celu zdyskredytowanie przeciwników, są one sprzeczne z duchem chrześcijaństwa, nakazującego szacunek do każdego człowieka. Bo jedną rzeczą jest wytykanie błędów a inną dyskredytacja.

Wystąpienie Profesora bardzo dobrze wpisuje się w nurt zapoczątkowany przez polski romantyzm. Nurt, w który dzieje narodowych klęsk i zrywów wolnościowych przez wybitnych poetów XVIII i XIX w. zostały przekute w Polski Mesjanizm, który najpełniej wyrażają słowa Wieszcza Mickiewicza, który w widzeniu ks. Piotra w III cz. Dziadów pisze: Polska krzyżem, Polska Chrystusem narodów. Mesjanizm historiozoficzny przyswojony i dostosowany do realiów polityczno - społecznych Polski przełomu XVIII i XIX wieku przez romantyków, wyrażający przeświadczenie o szczególnej opiece Boga nad upadającym narodem, który po odpokutowaniu za winy zostanie wskrzeszony w dawnej świetności, został przejęty przez konserwatywne środowiska Prawicowe przełomu XX i XXI wieku. Środowiska te są piewcami cierpienia oraz jego odkupicielskiego i zbawczego sensu w kontekście rzeczywistości historycznej. Teraz jesteśmy gnębieni i poniżani, ale przyjdzie czas, gdy podniesiemy głowę. Katolik nie może dać się spychać na margines i musi podejmować walkę – mówił Jerzy Nowak, powołując się na homilię jednego z biskupów.

W tej postawie widać inną odmianę mesjanizmu, mesjanizm oparty na czynie i działaniu. Kordian u Słowackiego zakrzyknął: Polska – Winkelriedem narodów! Ten mesjanizm Słowackiego podważał znaczenie cierpienia i biernej męki jako najwyższej wartości etycznej. Wskazywał jednocześnie sens czynnej walki ze złem historycznym.
Ta druga koncepcja mesjanizmu zdaje się być bliższa profesorowi Nowakowi, który jeżdżąc po Polsce z prelekcjami, buduje zaplecze dla tworzonego właśnie Stowarzyszenia opartego na ruchu społecznym, którego celem będzie zmiana Polski.


Tomasz Ferens