Strona startowa

Wiadomości - Aktualności

Biłgorajskie kalendarium: Figura św. Jana Nepomucena przy ulicy Zamojskiej ma już 200 lat

Dodał: red Data: 2021-06-05 09:45:51 (czytane: 1497)

W 1721 roku Jan z Nepomuk został przez Kościół ogłoszony świętym. W sto lat później biłgorajscy sitarze ufundowali jego figurę na granicy miasta. Św. Jan Nepomucen z ulicy Zamojskiej stał się odtąd świadkiem wielu wydarzeń z historii Biłgoraja.

JP BUDOWNICTWO
www.jpbudownictwo.pl,termo-modernizacja, doceplanie biłgoraj, malowanie, tynkowanie, remonty, renowacje, ocieplanie, adaptacja, adaptacja poddasza, adaptacja piwnc, tynkowanie biłgoraj, malowanie biłgoraj, adaptacja biłgoraj, remont biłgoraj

ul. E Orzeszkowej 25. 23-400, Biłgoraj



Wjeżdżający do Biłgoraja ulicą Zamojską mogą nawet nie zauważyć stojącej tuż przy szosie okazałej figury świętego patrona sitarzy. W codziennym zabieganiu może ona umknąć uwadze najbliższym mieszkańcom a nawet niedzielnym spacerowiczom. Współczesna miejska zabudowa i mała architektura skrzętnie przesłaniają postument św. Jana Nepomucena, potocznie nazywanego Nepomukiem. Niegdyś stojący na niewielkim wzniesieniu w odsłoniętym terenie był widoczny z daleka i witał wszystkich przyjezdnych. Mijając figurę pozdrawiano świętego znakiem krzyża i skłonieniem głowy, uchylając w upalne dni słomiany kapelusz.

jan_nepomucen__1_.jpg

Święty Jan Nepomucen z biłgorajskiego pomnika przedstawiony jest z brodą i wąsami, w stroju kapłańskim. Na głowie ma biret, a na sutannę ma nałożoną komżę, wykończoną koronką, oraz  krótką pelerynę na ramionach. Święty trzyma na piersi krzyż w charakterystycznym dla siebie geście adoracji, tak jak się trzyma niemowlę. Jego aureolę tworzy wieniec z pięciu gwiazd, symbolizujących pięć liter łacińskiego słowa „tacui”, co znaczy „milczałem”, które przypominają o zachowaniu tajemnicy spowiedzi. Postać świętego umieszczona jest na kamiennym cokole, który razem z figurą ma ponad pięć metrów wysokości. Autorem rzeźby jest Augustyn Kuczyński, majster kamieniarski tworzący na początku XIX wieku w Kątach nieopodal Frampola. Pierwowzorem przedstawienia biłgorajskiego Nepomuka, podobnie jak wszystkich innych, jest figura świętego, która stoi na Moście Karola w Pradze. Na postumencie dobrze widoczny jest napis dedykowany Świętemu z nazwiskami głównych fundatorów, sitarskich rodzin Grabińskich i Mazurków. Pomnik wzniesiony został w 1821 roku z inicjatywy ks. Sebastiana Szczorkowskiego, wikariusza miejscowej parafii. Darowizny na jego budowę zebrano podczas publicznej zbiórki od mieszkańców Biłgoraja.

jan_nepomucen__2_.jpg

Jan Welflin, zwany Nepomucenem, żył w II połowie XIV stulecia w Czechach. We wczesnym dzieciństwie został cudownie uleczony z choroby, dlatego rodzice ofiarowali go na służbę Bogu. Gdy został księdzem powierzono mu opiekę nad katedrą, a następnie został proboszczem w kościele św. Galla w Pradze. Z czasem ustanowiono go kanonikiem Kapituły Wyszehradzkiej i wikariuszem generalnym archidiecezji praskiej. Zapraszano go na dwór królewski, a  królowa Zofia znalazła w nim swojego spowiednika. Kapłan zginął w tajemniczych okolicznościach, a jego ciało wyłowiono z rzeki. Legenda głosi, że król Wacław żądał do ks. Jana ujawnienia, z czego spowiadała się królowa. Kiedy kapłan odmówił zdradzenia tajemnicy spowiedzi, król wtrącił go do więzienia i kazał torturować. Jana z Nepomuk zamęczono 20 marca 1393 roku i wrzucono do Wełtawy. Według legendy w miejscu jego utopienia w nurcie rzeki pojawiło się światło, które pozwoliło odnaleźć ciało, a na niebie zabłysło pięć gwiazd. Świadectwa historyczne potwierdzają, że ks. Jan został skazany przez króla Wacława, ale nie znany jest powód takiego wyroku. Ciało Św. Jana Nepomucena spoczywa w praskiej katedrze św. Wita, a na moście Karola w miejscu jego utopienia ustawiono w 1683 roku figurę. Papież Innocenty XIII w 1721 roku ogłosił Jana z Nepomuku błogosławionym, a w 1729 r. Benedykt XIII dokonał jego kanonizacji. Kult św. Jana Nepomucena bardzo szybko rozprzestrzenił się w Czechach i na sąsiednie kraje. Święto czeskiego męczennika obchodzone jest w Kościele 16 maja, natomiast w Polsce czczony jest podczas nabożeństw 21 maja.

jan_nepomucen__3_.jpg

Ze względu na śmierć w nurtach rzeki św. Jan Nepomucen przede wszystkim sprawuje pieczę nad groźnym żywiołem wody. Stróżuje przy mostach, wodopojach i rozdrożach. Ratuje tonących i chroni od rozmaitych wypadków na wodzie. Chłopi wierzyli w opiekę świętego nad łąkami, polami i zasiewami, które chronił od nadmiernych opadów i powodzi. Umęczony za zachowanie tajemnicy spowiedzi, stał się także patronem szczerej spowiedzi, chroni tajemnice i pomaga w ich dotrzymaniu. Jest głównym patronem Czech a także wielu miejscowości, jak na przykład Frampola na Roztoczu. Jako patron bezpiecznego podróżowania i szczęśliwego powrotu sitarze w Biłgoraju upraszali jego wstawiennictwa na okres długich handlowych podróży. O licznych kaplicach i ludowych figurach Nepomuka rozsianych po całej Zamojszczyźnie tak napisał dr Piotr Kondraciuk z Muzeum Zamojskiego: "W ordynacji zamojskiej i na Roztoczu kult św. Jana Nepomucena datuje się bardzo wcześnie. Wydaje się, iż zaraz po Śląsku na tym obszarze mamy do czynienia z najstarszym, tak intensywnie rozwijającym się kultem świętego na ziemiach polskich. (...) W pejzaż tego regionu św. Jan wpisał się już na stałe, i trudno sobie wyobrazić Roztocze bez stojących wśród łąk, lasów i rozlewisk wodnych jego figur i kapliczek. Kult świętego, zainicjowany przez ordynata Tomasza Antoniego Zamoyskiego, silnie wrósł w kulturę miejscowego ludu, który do dziś pozostaje jej wierny".

jan_nepomucen__4_.jpg

Z chwilą ufundowania figury św. Jana Nepomucena w Biłgoraju wytworzyła się mieszczańska tradycja witania i żegnania sitarzy udających się z sitami w najdalsze strony. Tradycję taką w połowie XIX wieku opisał wybitny etnograf Oskar Kolberg: "Do zwyczajów miejscowych należy i to, iż gdy sitarze wyjeżdżają w drogę z sitami, wtedy żony, krewni i przyjaciele odprowadzają ich aż pod figurę św. Jana Nepomucena tuż za miastem na trakcie Zamojskim stojącą i tam ich żegnają, co się nazywa: Żałosne. Podobnież gdy wracają sitarze z drogi i dali już o tym znać listownie, wychodzą ciż sami na ich spotkanie pod wspomnioną figurę gdzie równie jak przy odjeździe, piją wszyscy witając się z sitarzami, co znów nosi nazwę: Radosne". Biłgorajscy sitarze zachowywali ten obyczaj przez ponad sto lat, aż do chwili gdy rzemieślniczy wyrób sit okazał się nieopłacalny a sitarstwo w mieście wygasło. Po wielu latach zapomnianą tradycję przypomniała  Fundacja Kresy 2000. Odwołujące się do dawnych tradycji sitarskich plenerowe przedstawienie  ożywiło stary obyczaj, a tym samym kult św. Jana Nepomucena. Z inicjatywy Stefana Szmidta w 2001 roku zrealizowano inscenizację zatytułowaną "Żałosne", która przedstawiała pożegnanie sitarzy wyjeżdżających z sitami na handel. Korowód liczący około trzystu osób w epokowych strojach z zaprzęgami konnymi, budził podziw mieszkańców miasta. Widowisko rozpoczynało się w zabytkowej Zagrodzie Sitarskiej a kończyło jak dawniej przy figurze św. Jana Nepomucena. W kolejnym roku zaprezentowano biłgorajanom widowisko „Radosne”, nawiązujące do tradycyjnego powrotu sitarzy z odległych stron do domu na zimę. Impreza z powodzeniem odbywała w cyklu dwuletnim do 2013 roku.

jan_nepomucen__5_.jpg

Współcześni mieszkańcy Biłgoraja nie zajmują się rzemieślniczo sitarstwem, ani nie muszą się martwić o zasiewy między Białą i Czarną Ładą. Wielu jednak podróżuje w najodleglejsze zakątki świata a nawet niewielka ulewa potrafi podtopić piwnice i uczynić ulice rwącym potokiem. Milczący święty z ulicy Zamojskiej nawet nie proszony ma to zapewne na swojej głowie.

/Piotr Kupczak/

Reklama.

Tagi: figura św. jana nepomucena   biłgorajskie kalendarium   bilgoraj   sitarze

Zobacz także

Uśmiechnięta buzia świata

Dodane: 2021-06-14 09:49 - Komentarze  (1)  czytane (512)

TAGI: konkurs plastyczny, dzień dziecka, mdk biłgoraj, uśniechnięta buzia świata



Komentarze (1)

Uwaga: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Za wypowiedzi naruszające prawo lub chronione prawem dobra osób trzecich grozi odpowiedzialność karna lub cywilna. IP Twojego komputera: 3.238.249.157

Henryk (2021-06-08 17:04:01)

W takim razie należy też wspomnieć o budynku Zagrody Sitarskiej

Dodaj komentarz

UWAGA!
Formularz dodawania komentarzy wymaga włączenia obsługi plikow cookies (ciasteczek), zapisywanych
i odczytywanych z Twojego urządzenia - jeśli chcesz dodać komentarz, włącz ciasteczka, odśwież stronę i spróbuj ponownie...


więcej

Kursy językowe

więcej

Kursy prawa jazdy

Studniówki w dobie pandemii

Przełom stycznia i lutego, a więc czas zimowych ferii i odpoczynku od nauki, był tradycyjnie czasem studniówek. Uczniowie ostatnich klas liceów i techników krokiem poloneza wchodzili w dorosłe życie i ostatni etap przygotowań do egzaminu podsumowującego ich naukę. Pandemia pokrzyżowała plany tegorocznych maturzystów. więcej»

więcej

Kursy i szkolenia

Ogłoszenia