Strona startowa

Wiadomości - Aktualności

Pomnik Wisławy i Pawła Trzcińskich stanął w Biłgoraju

Dodał: red Data: 2020-06-05 19:16:35 (czytane: 1620)

Janusz Rosłan Burmistrz Biłgoraja i Artur Bara prezes Biłgorajskiego Stowarzyszenia Kulturalnego im. I. B. Singera uczestniczyli w przekazaniu miastu pomnika bohaterskiej rodziny z Biłgoraja Wisławy i Pawła Trzcińskich. Państwo Trzcińscy, 2 marca 1943 roku zostali zamordowani przez Niemców za pomoc niesioną polskim Żydom.

P.W. EKO-SYSTEM - JAN LESIAK
www.ekosystem-lesiak.pl,Roboty wodnokanalizacyjne, drogowe, ogólnobudowlane,  Niwelacje terenu, fundamenty, Wynajem sprzętu budowlanego, Doradztwo w zakresie przepisów ochrony środowiska, oczyszczalnie przydomowe, oceny środowiskowe

Szozdy 11. 23-407 , Tereszpol



Inicjatorem upamiętnienia rodziny poprzez wykonanie pomnika był Instytut Pamięci Narodowej. Kształt pomnika i jego lokalizacja przed Cmentarzem Żydowskim przy ul. Marii Konopnickiej zostały uzgodnione z Urzędem Miasta Biłgoraja. 4 czerwca pomnik został oficjalnie przekazany miastu przez dra hab. Jacka Romanka - Naczelnika Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Lublinie.

Reklama.

Paweł Trzciński wraz z żoną Wiktorią (w wielu miejscach występuje też pod mieniem Wisława) mieszkał w Biłgoraju jeszcze przed wybuchem wojny. Był pracownikiem Urzędu Skarbowego. Po wybuchu wojny stracił pracę i jak wielu innych rodaków trudnił się różnymi zajęciami by utrzymać rodzinę. Początkowo trudnił się handlem m. in. nafty i kursował między Lubelszczyzną a terenami po drugiej stronie Sanu. W tym okresie Trzcińscy pomagali innym Polakom, którzy potrzebowali schronienia. Jak pamięta córka Gabriela, taką osobą był m. in. ks. Samolej. W końcu otrzymał niemiecką koncesję na skup surowych skór, które miał odwozić do Lublina. Dzięki uzyskanej zgodzie mógł zatrudnić do pracy w swoim zakładzie Żydów i tak też się stało. Wraz z narastającymi represjami wobec nich Niemcy zaczęli nalegać na Pawła Trzcińskiego, aby zwolnił wszystkich Żydów. Sobie znanymi sposobami, grając na zwłokę, przekonując Niemców, że nigdzie indziej nie znajdzie takich fachowców, udało mu się zatrudniać te osoby aż do momentu, gdy rozpoczął się okres "ostatecznego rozwiązania". Tuż przed dniem eksterminacji biłgorajskich Żydów w budynku, w którym był skup skór (na ul. 3 Maja) Żydzi zorganizowali sobie kryjówkę, montując w magazynie podwójną ścianę. Przebywały i ukrywały się tam dwie rodziny. Wiemy, że głową jednej rodziny był Chaskiel Kandel. Alina Skibińska podaje dane jeszcze jednej osoby: Dawida Szlafroka, który również miał ukrywać się z rodziną. Wiadomo też, że wśród ukrywających się było małe dziecko. Trzcińscy odmówili przechowania tego małego dziecka u siebie z uwagi na to sporą liczbę gości, którzy przychodzili do Trzcińskich w interesach. Oprócz prowadzenia działalności handlowej u Trzcińskich znajdował się zakazany przez Niemców odbiornik radiowy, do którego posłuchania przychodziło kilka-kilkanaście osób. Ponadto w ich domu prowadzono także tajne nauczanie, również zakazane przez Niemców. Wiemy także, że Paweł Trzciński był żołnierzem Armii Krajowej. Sam dom Trzcińskich znajdował się w centrum Biłgoraja.

pomnik_trzcinskich.jpg

Przez cały okres ukrywania się Trzcińscy dokarmiali grupę ukrywających się Żydów. Tak naprawdę dziś nie wiemy ilu ich było. Żona Pawła Trzcińskiego, Wiktoria, codziennie nosiła ukrywającym się Żydom żywność (np. kaszę). Wiemy, że Żydzi ukrywali się od jesieni 1942 roku, czyli przynajmniej kilka miesięcy. Do dziś nie jesteśmy w 100% pewni, co przyczyniło się do wpadki z ukrywającymi się Żydami, co skutkowało śmiercią ukrywających i ukrywanych. Wiadomo, że 17 lutego 1943 roku Niemcy aresztowali Pawła i Wiktorię Trzcińskich. Od razu trafili do więzienia, gdzie byli torturowani. Zarekwirowano także cały majątek rodzinny. Tego samego dnia ukrywający się Żydzi zostali rozstrzelani tuż przy swojej kryjówce, przy ulicy 3 Maja. Małżeństwo Trzcińskich po krótkim, ale ciężkim śledztwie, podczas którego bardzo skatowano Wisławę, zostało rozstrzelane 2 marca 1943 roku. Wg. świadków podczas egzekucji próbowali uciekać. Pochowani zostali na cmentarzu w Biłgoraju, przy ul. Lubelskiej. Od śmierci uratowała się nastoletnia córka państwa Trzcińskich – Gabriela. Przebywała ona wówczas u rodziny, która mieszkała w tym samym budynku, jednakże w oddzielnym pokoju. Aresztowany już wówczas Paweł Trzciński powiedział Niemcom, że ta rodzina i córka nie są z nimi w żaden sposób powiązani. Dzięki temu Gabriela przeżyła. Do końca wojny musiała się ukrywać, najpierw w kilku rodzinach w Biłgoraju a następnie w Lublinie i Warszawie. Była poszukiwana przez Niemców. Dzięki zaangażowaniu wielu osób przeżyła wojnę i była żywym świadectwem tej historii - zmarła w 2018 roku.

Pewnym paradoksem jest fakt, że dom Trzcińskich po kilku miesiącach został przejęty przez Gestapo na ich główną siedzibę w Biłgoraju. Budynek, w którym było tajne nauczanie i nasłuch radiowy przez polskie podziemie, stał się miejscem kaźni.

/Paweł Jednacz/
Foto: UM Biłgoraj

Tagi: pomnik rodziny trzcińskich   ratowali żydów   biłgoraj   cmentarz żydowski

Zobacz także

Powiatowy Konkurs na Wolontariusza 2020 roku

Dodane: 2020-08-12 12:47 - Komentarze  (0)  czytane (280)

TAGI: gala wolontariatu, wolontariusz roku, powiat biłgorajski, fundacja fundusz lokalny ziemi biłgorajskiej



Komentarze (11)

Uwaga: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Za wypowiedzi naruszające prawo lub chronione prawem dobra osób trzecich grozi odpowiedzialność karna lub cywilna. IP Twojego komputera: 34.200.218.187

(2020-06-07 15:19:04)

Ten "ot logika" - twoja nienawiść cię zniszczy chory człeczyno, Abramowice wskazane.

(2020-06-07 11:34:57)

Cmentarz żydowski to nie jest ,,ubocze,,. To jest nadal Biłgoraj.

Do - AK (2020-06-07 11:32:27)

Pisowski Gościu. Twoja logika ciemniaka jest taka, że wszystko ma być w centrum ?. Widać, że wyznajesz zasadę cyt. ,, wszystko się w Warszawie ( czytaj centrum) skupia, poza zostają zadupia,, Przecież to głupota. Ale nie mam zamiaru z błędu cię wyprowadzać.

Ot... logika ciemniaka (2020-06-07 09:41:11)

do AK - TO NIE WSTYD (2020-06-06 08:14:53)
Bardzo dobra lokalizacja Pomagali Żydom i postawili im pomnik przy cmentarzu żydowskim.

Tym co pomagali bolszewikom wydzielić cmentarz bolszewicki itd, itd

(2020-06-07 08:07:41)

To było bohaterstwo tych mieszkańców Biłgoraja, ale byli też tacy, którzy donosili, przez nich zginęli państwo Trzcińscy i osoby, które ukrywali. Wielu Polaków ratowało życie Żydom w czasie II wojny światowej, na szczęście nie dowiedzieli się o tym oprawcy.

Olek (2020-06-06 18:06:35)

Mam takie same zdanie. Błędna lokalizacja. W centrum na widoku lepiej byłoby uczcić takich ludzi. Nie na uboczu.

Grzegorz z Chetyna (2020-06-06 12:11:20)

Całkowicie się zgadzam! Skoro pomagali Żydom, to niech w miejscu ich wiecznego spoczynku ten pomnik sobie stoi. To i tak lepiej niż w Izraelu...!

(2020-06-06 11:45:49)

Oczywiście, że lokalizacja odpowiednia właśnie przy kirkucie.

do AK - TO NIE WSTYD (2020-06-06 08:14:53)

Bardzo dobra lokalizacja Pomagali Żydom i postawili im pomnik przy cmentarzu żydowskim.

AK (2020-06-06 07:07:19)

Wstyd taki pomnik dla tak wybitnych ludzi w takim miejscu z dala centrum miasta. Taki pomnik powinien być w centrum miasta w parku tak jak ławka Singera. Nie można było postawiać pomnika w parku? Tak samo taki pomnik w centrum przy urzędzie miasta w nowym parku to byłoby lepsze miejsce i pokazałby jak biłgorajanie byli bohaterscy w czasie II wojny światowej. Żeby więcej osób widziało pomnik i czytało o historii tej bohaterskiej rodziny lokalizacja pomnika powinna być inna.

(2020-06-06 06:54:13)

Piękny dowód pamięci o odważnych , dobrych ludziach.

Dodaj komentarz

UWAGA!
Formularz dodawania komentarzy wymaga włączenia obsługi plikow cookies (ciasteczek), zapisywanych
i odczytywanych z Twojego urządzenia - jeśli chcesz dodać komentarz, włącz ciasteczka, odśwież stronę i spróbuj ponownie...


więcej

Restauracje

więcej

Pizzerie

więcej

Placówki artystyczne

Konkursy

Polecamy

10. Exodus Młodych, tym razem w Górecku Kościelnym

10. Exodusem Młodych to ogólnopolskie spotkaniem młodzieży w Diecezji...

Pierwsze strzeleckie zawody dynamiczne w Biszczy

W miniona niedzielę 9 kwietnia, w Biszczy odbyły się zawody strzeleckie...

Zakończył się "Festiwal Kultur" (FOTO)

W Biłgoraju zakończył się tegoroczna siódma edycja "Festiwalu...

207 tys. zł na nowy samochód dla OSP Aleksandrów II

Ochotnicza Straż Pożarna z Aleksandrowa II otrzyma 207 tys. zł wsparcia...

Wynajem maszyn czyszczących - oto co powinniśmy wiedzieć

Przemyślana ekspozycja, intuicyjna strona internetowa, wyszkoleni...

Fotografia ślubna: Jak uwiecznić wyjątkową chwilę?

Ślub to jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu. Przygotowujemy...

Ogłoszenia