Strona startowa

Wiadomości - Aktualności

Karawaki Ziemi Biłgorajskiej (FOTO)

Dodał: red Data: 2020-06-02 16:08:28 (czytane: 1743)

Biłgoraj, cmentarz epidemiczny, Dąbrowica, Jędrzejówka, Józefów, Korytków, Księżpol, Lipowiec, Majdan Gromadzki, Siedem Chałup, Gaj Czernięciński, Pardysówka, Rokitów, Szopowe, Tarnogród, Tarnawa Duża, Turobin, Wola Radzęcka, Wolaniny, Żabno, Tereszpol - to mimejscowości, w których stoją karawaki.

P.W. EKO-SYSTEM - JAN LESIAK
www.ekosystem-lesiak.pl,Roboty wodnokanalizacyjne, drogowe, ogólnobudowlane,  Niwelacje terenu, fundamenty, Wynajem sprzętu budowlanego, Doradztwo w zakresie przepisów ochrony środowiska, oczyszczalnie przydomowe, oceny środowiskowe

Szozdy 11. 23-407 , Tereszpol

JP BUDOWNICTWO
www.jpbudownictwo.pl,termo-modernizacja, doceplanie biłgoraj, malowanie, tynkowanie, remonty, renowacje, ocieplanie, adaptacja, adaptacja poddasza, adaptacja piwnc, tynkowanie biłgoraj, malowanie biłgoraj, adaptacja biłgoraj, remont biłgoraj

ul. E Orzeszkowej 25. 23-400, Biłgoraj

Biuro Geodezyjne s.c. A. Myszkowiak, J. Piechota
www.biuro-geodezyjne.com.pl,geodezja, biuro geodezyjne, dom, Biłgoraj, pomiary, pomiary geodezyjne, grunty, doradztwo, mapy geodezyjne, rozgraniczanie nieruchomości,

Plac Wolności 8. 23-400, Biłgoraj



Karawaka to krzyż dwuramienny (ma też swoją trójramienną odmianę) zawdzięczający swoją nazwę hiszpańskiemu miastu Caravaca, w którym przechowywane były w relikwiarzu w formie pektorału fragmenty Krzyża Świętego.  Relikwie przywędrowały do miasteczka z rycerzami zakonu Templariuszy w XIII w. Z krzyżem związana jest historia nawrócenia muzułmańskiego króla Arbuzieta, który pod wpływem cudownego pojawienie się krzyża w dniu 3 maja 1232 r, nawrócił się na wiarę chrześcijańską i rozpoczął misję chrystianizacyjną wśród podległego mu ludu. Od tego tez czasu dwuramienny krzyż stał się symbolem łask płynących dla modlącego się doń ludu. Umieszczony został na nowo wybudowanej świątyni i bronił mieszkańców miasta od wszelkich chorób, klęsk żywiołowych i nieszczęśliwych zdarzeń. Krzyż tez według przekazów miał za sprawą biskupów hiszpańskich obronić  uczestników Soboru  Trydenckiego przed epidemią.

Czytaj także: Krzyż epidemiczny postawiono w centrum Biłgoraja (FOTO, AUDIO)

Karawaki trafiły na ziemie Rzeczypospolitej wraz z pielgrzymami, którzy udawali się do miejsc kultu we Włoszech. Możliwe jest też, ze przywiózł  je na ziemie polskie sam biskup Stanisław Hozjusz, uczestnik ostatniej sesji soboru w Trydencie. -Zwyczaj stawiania karawak chroniących przed morowym powietrzem upowszechnił się w Polsce prawdopodobnie od II połowie XVII w. W czasie zagrożenia budowano karawaki na początku i na końcu wsi, nieraz na rozstajach dróg, by blokowały drogę zarazie. W czasie epidemii nie wolno było wychodzić mieszkańcom wsi poza taki krzyż. Wierzono, że skuteczność gwarantuje wykonanie karawaki z jednego kawałka drzewa w ciągu jednej nocy i ustawienie go tej samej nocy. Najskuteczniejszą ochroną było ustawienie podczas epidemii karawak na każdym krańcu wsi i otoczenie jej nicią rozsnutą pomiędzy tymi krzyżami. Najczęściej wieś chronił jednak jeden krzyż morowy. Na krzyżach umieszczano refren suplikacji: Od powietrza, głodu, ognia i wojny Zachowaj nas Panie! /http://kapliczki.org.pl/kapliczki/Karawaka/

Czytaj także: Dziś dzień modlitwy, postu i dzieł miłosierdzia w intencji powstrzymania epidemii koronawirusa

Kształt karawaki związany jest z formą pektorału - ozdobnego krzyża noszonego przez wyższe duchowieństwo na piersi. W takim właśnie krzyżu znajdowały się relikwie Krzyża Świętego. Najpierw były to krzyże dwuramienne, z których wyższa, krótsza belka była symbolem tabliczki  z literami INRI i przybitej na konającym Chrystusem. Z czasem pojawiała się trzecia belka, na której mogła się zmieścić intencja modlitwy. W definicji pojęcia karawaka na stronie kapliczki.org.pl - znajdujemy bardzo ciekawą dla nas mieszkańców Ziemi Biłgorajskiej informację: -Karawaka, karawika, karawik, karawinka, krzyż choleryczny, krzyż morowy, krzyż św. Zachariasza, krzyż św. Benedykta - krzyż o dwóch poprzecznych belkach, z których górna jest krótsza. Uznawany za chroniący przed "morowym powietrzem" czyli epidemiami dżumy, czarnej ospy, cholery, tyfusu i in., a także gruźlicą, przed anomaliami pogody, nieszczęściami i nagłymi zgonami. W Polsce często ramiona poprzeczne są równe. W regionie Biłgoraja, krzyż morowy, nazywany tam karawiką, ma aż trzy poprzeczne ramiona. Rzeczywiście wśród biłgorajskich krzyży morowych przeważają te z trzema belkami. Zachowało się ich ponad dwadzieścia w granicach powiatu. Na północy sygnowanie są okresu I wojny światowej, z 1916 roku, natomiast na południu powiatu z 1848 roku. Taki sam podział dotyczy kształtu krzyży, ilości poprzecznych belek. Na północy są to krzyże dwuramienne, na południu trójramienne karawaki z wyjątkiem Józefowa i Szopowego.

karawaka.jpg

Drewniane trójramienne krzyże znajdują się w Wolinianach, Dąbrowicy, w Siedmiu Chałupach, Korytkowie, Księżpolu, przy kościele św. Rocha w Tarnogrodzie, Majdanie Gromadzkim, Tereszpolu i jeśli zapisana jest data fundowania, to jest to rok 1848. W tym właśnie czasie na terenie obecnego powiatu szalała epidemia cholery. (...) Epidemia cholery zaatakowała obszar Rosji na 9 miesięcy przed pojawieniem się w Królestwie. 30 października 1847 roku wybuchła w Moskwie. Objęła sąsiadujące z Kongresówką ziemie białoruskie i Podole. Grasowała również na terenach odległych, w głębi cesarstwa. Najwcześniej, bo na przełomie lipca i sierpnia epidemia wybuchła w guberni lubelskiej i tutaj przybrała największe rozmiary. Spośród 8 miast i 8 powiatów objętych chorobą największą ilość zachorowań notowano w czasie od 3 sierpnia 1848 roku do 16 marca 1849 roku w powiecie lubelskim, na drugim miejscu znalazł się powiat radzyński, a w dalszej kolejności powiaty: Krasnystaw, zamojski, bielski, najmniej przypadków choroby miało miejsce w powiecie hrubieszowskim. Z miast, najwięcej przypadków zanotowano w Lublinie, Białej i Łukowie /Franciszek Dorobek, Epidemia cholery w Królestwie Polskim i guberni płockiej, w: Notatki Plockie-r1979-t24-n1_(98)-s25-36 (1)/.

Czytaj także: Nocne modlitewne czuwanie w intencji ustania epidemii koronawirusa (AUDIO)

Najczęściej epidemie związane były z przemieszczaniem się wojska, tak było np. w 1831 roku, kiedy żołdacy rosyjscy sprowadzeni na tereny Polski do tłumienia powstania listopadowego przywlekli za sobą chorobę. Dlatego ciekawostką może byś fakt, że do Poznania w 1848 roku, czyli ponad półtora wieku temu epidemia cholery przywędrowała ze Szczecina nowo utworzoną linią kolejową. Epidemie cholery nawiedzały Europę kilkakrotnie. Ta z 1848 roku spotęgowana była też wielkim głodem jaki nawiedził te treny rok wcześniej po zarazie kartoflanej. Jako że ziemniaki były podstawową strawą mieszkańców wiosek, ich brak spowodował, że umierali z głodu, a cholera dopełniała tragedii. Dlatego krzyże z tego okresu nazywane są cholerycznymi. W 1915 i 16 roku w okresie I wojny światowej grasowały na terenach działaniami wojennymi tyfus i cholera, stąd karawaki sygnowane z tego okresu.

Na trójramiennych kawkach, również tych odnowionych w formie metalowych krzyży (Teodorówka, Wola Radziecka) często więc pojawia się fragment suplikacji (uroczystej pieśni błagalnej) w różnych wariantach: OD POWIETRZA, GŁODU, MORU, OGNIA I WOJNY WYBAW NAS PANIE lub ZACHOWAJ NAS PANIE. Na karawace w Siedmiu Chałupach, która jest próbą połączenia tradycyjnego krzyża z trójramiennym widnieje inskrypcja JEZU NIE OPUSZCZAJ NAS.

Czytaj także: Czytaj także: Papież wzywa: Dziś wszyscy zjednoczeni w modlitwie odmówmy Ojcze nasz

Podobne modlitewne intencje możemy odczytać na karawakach z gminy Turobin, np. w Żabnie, gdzie znajdują się aż 3 takie krzyże: JEZU UFAMY TOBIE, JEZU CHRYSTE ZMIŁUJ SIĘ NAD NAMI, czy na karawace w centrum wioski na skrzyżowaniu dróg: BOŻE BŁOGOSŁAW NASZEJ WIOSCE. Niewątpliwie, nas współczesnych, mogą zaintrygować karawaki, na których możemy oczytać wydawałoby się zapisane w dziwnym porządku litery pooddzielane krzyżakami. Na terenie powiatu biłgorajskiego znajdują się dwie takie karawaki: w Józefowie kamienna z 1848 roku oraz w Gaju Czernięcińskim drewniana  z 1916 roku. Tymi tajemniczymi znakami była zapisana za pomocą tylko pierwszych liter modlitwa do św. Zachariasza. Rozmieszczano je na wszystkich belkach krzyża najczęściej w takim układzie: na górnym poprzecznym ramieniu litery: +Z+DIA+BIZ; na dolnym: SAR / +Z+; na pionowej belce krzyża: +HGF+BFRS. Na tych zachowanych w naszym powiecie nie do końca da się odczytać szyfr modlitwy, w Józefowie brakuje jednej litery, a w Gaju Czernięcińskim zasłonięte są innymi współczesnymi elementami dodanymi w czasie odnowienia. Co ciekawie, w Gaju  Czernięcińskim,  krzyż w trakcie odnawiania w 2005 roku  podpisano: KARAWIKA  zapewne po to, aby  nazwa formy krzyża została nie została zapomniana.

Czytaj także: Kościół wzywa do szczególnej modlitwy w intencji ustąpienia epidemii. Po Mszach świętych śpiewana jest suplikacja (AUDIO)

Forma dwu lub trójramiennego krzyża, jak piszą etnografowie,  nie wyczerpywała możliwości modlitwy w związku z epidemiami. Stawiano oprócz tych wieloramiennych krzyży również krzyże tradycyjne z przecięciem dwóch tylko belek. Jednak  forma dwu lub trójramiennych znaków wiary w moc Krzyża odznacza się w przestrzeni pamięci właśnie w odniesieniu do moru, zarazy, epidemii. Krzyże zawsze oprócz symbolu wiary maiły też bardzo indywidualne lub lokalne znaczenie. Były i są drogowskazami na rozstajach dróg, opowiadają o rodzinnych tragediach i chwilach szczęśliwych przy konkretnych posesjach lub miejscach, gdzie kiedyś one były, są otwartą w przestrzeni, dostępną dla każdego księgą historii ludzi, którzy tu mieszkali i mieszają. Również karawaki do tych znaków należą. Zostały zapomniane. Dziwne krzyże - dlaczego dwie belki, trzy, a może to krzyż prawosławny,  karawaki, dzisiaj znowu ożyły strachem przed kolejną epidemią, w którą nikt w świecie, który tak pędzi ku nieznanemu, do niedawna nie wierzył. Może warto wrócić do tej formy wyznania wiary w siłę Opatrzności i w naszej społeczności ustawić znak Krzyża, tak jak to zdobili mieszańcy Zaburza wioski na Roztoczu Zachodnim w powiecie zamojskim ustawiając 5 kwietnia 2020 r. wykonaną z drewna robinii akacjowej, popularnie zwaną akacją, karawakę z wryty fragmentem suplikacji: OD MORU, GŁODU, OGNIA I WOJNY WYBAW I ZACHOWAJ NAS PANIE

/Andrzej Czacharowski/

Reklama.

Zdjęć w galerii: 27

Tagi: andrzej czacharowski   karawaka   krzyż edpidemiczny   biłgoraj

Zobacz także

Spotkanie popielgrzymkowe pątników (FOTO)

Dodane: 2020-09-23 20:56 - Komentarze  (0)  czytane (312)

TAGI: spotkanie popielgrzymkowe, pielgrzymka zamojsko - lubaczowska na jasną górę, ks. marek mazurek, biłgoraj pielgrzymka



Komentarze (0)

Uwaga: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Za wypowiedzi naruszające prawo lub chronione prawem dobra osób trzecich grozi odpowiedzialność karna lub cywilna. IP Twojego komputera: 3.231.167.166

Dodaj komentarz

UWAGA!
Formularz dodawania komentarzy wymaga włączenia obsługi plikow cookies (ciasteczek), zapisywanych
i odczytywanych z Twojego urządzenia - jeśli chcesz dodać komentarz, włącz ciasteczka, odśwież stronę i spróbuj ponownie...


Telewizja

Biłgoraj uczcił ofiary sowieckiej agresji na Polskę

Powiatowe święto plonów

I Przegląd Zespołów Obrzędowych Powiatu Biłgorajskiego

Przygotowanie szkół powiatowych do nowego roku szkolnego w stanie epidemii

Pokazy wyszkolenia kawaleryjskiego

Koncert Pauliny Mazepy, zakończył tegoroczny piknik ekologiczny w Biłgoraju

Konkursy

Zobacz więcej Dodaj

Promocje

Przeczytaj kolejną wiadomość:

Koronawirus na Lubelszczyźnie. Podsumowanie dnia

Ministerstwo Zdrowia opublikowało dane dotyczące najnowszych przypadków zarażenia koronawirusem w Polsce. Dane aktualizowane są codziennie....